صفحه نخست دانشکده علامه سيد مرتضي عسکري تأليفات
علامه عسکري(ره)
مقالات انتشارات پايان نامه ها کتابخانه ارتباط با ما
راهنماي تهيه و تنظيم مقاله

الف) شرايط عمومي

1. مقالة ارسالي بايد برخوردار از صبغة تحقيقي¬ـ تحليلي، ساختار منطقي، انسجام محتوايي، و مستند و مستدل بوده و با قلمي روان و رسا به زبان فارسي نگارش يافته باشد.

2. مقالة ارسالي بر روي صفحه A4 با فاصله 1سانتيمتر بين سطور با قلم لوتوس 14 در محيط WORD همراه با CD تايپ شده و به مديريت پژوهش ارسال شود و يا فايل آن از طريق رايانامه به نشاني اينترنتي مجله: Mp@osool.ac.ir ايميل گردد.

3. حجم مقاله حداکثر در 30 صفحه(300 کلمه¬اي) تنظيم شود. از ارسال مقالات دنباله¬دار جداً اجتناب گردد.

4. مشخصات کامل نويسنده شامل: نام و نام خانوادگي، مرتبة علمي، تحصيلات، نشاني کامل پستي، نشاني صندوق الکترونيکي، شماره تلفن تماس، شمارة دورنگار، مؤسسة علمي وابسته همراه مقاله ارسال شود.

5. مقالة ارسالي نبايد قبلاً در نشريات داخلي يا خارجي يا به عنوان بخشي از يک کتاب چاپ¬شده و يا همزمان براي چاپ به ساير مجلات¬ علمي ارسال شده باشد.

6. از ارسال مقالة ترجمه شده خودداري شود.

ب) شيوة تنظيم مقاله

مقالة ارسالي بايد از ساختار علمي برخوردار باشد؛ يعني داراي عنوان ، مشخصات نويسنده، چکيده، کليد واژه¬ها، مقدّمه، بدنة اصلي، نتيجه و فهرست منابع باشد.

1. چکيده: چکيدة فارسي مقاله در حداکثر 150 کلمه تنظيم گردد و به اختصار شامل: بيان مسأله، هدف پژوهش، روش و چگونگي پژوهش و اجمالي از يافته¬هاي مهم پژوهش باشد. در چکيده از طرح فهرست مباحث يا مرور آنها، ذکر ادلّه، ارجاع به مأخذ و بيان شعاري خودداري گردد.

2. کليد واژه¬ها: شامل حداکثر 7 واژه کليدي مرتبط با محتوا و ايفا کنندة نقش نماية موضوعي مقاله باشد.

3. مقدمه: در مقدّمه مقاله، ضمن اشاره به پيشينة پژوهش، ضرورت و اهميت پژوهش، سؤالات اصلي و فرعي، تصوير اجمالي ساختار کلي مقاله بر اساس سؤالات مطرح و مفاهيم و اصطلاحات اساسي مقاله تعريف گردد.

4. بدنة اصلي: در سامان دهي بدنة اصلي مقاله لازم است:

الف) ماهيت، ابعاد و زواياي مسأله به خوبي توصيف و تحليل شود.

ب) آرا و ديدگاه¬ها، به همراه ادلّة آنها به طور مستند بيان، تجزيه و تحليل گردد.

ج) نظريات رقيب، به صورت مستدل نقد و ارزيابي شود.

د) نظرية مقبول ابداع يا اختيار و سپس تبيين و توجيه کافي از آن به عمل آيد.

5. نتيجه گيري: نتيجه بيانگر يافته¬هاي تفصيلي تحقيق است که به صورت گزاره¬هاي خبري موجز بيان مي¬گردد. از ذکر بيان مسأله، جمع‌بندي مباحث مقدّماتي، بيان ساختار مباحث، ادلّه، مستندات، ذکر مثال يا مطالب استطرادي در اين قسمت خودداري شود.

6. ارجاع¬هاي متن مقاله داخل پرانتز و به اين شيوه ذکر شود:(نام خانوادگي مؤلف، سال انتشار: شمارة صفحه)؛ مانند(زرين کوب، 25:1377). شيوة ارجاع به منابعي که بيش از دو نفر نويسنده دارند، نيز به اين صورت خواهد بود(اسميت و همکاران، 22:1974).

7. در ذکر مشخصات انتشاراتي در منابع پايان مقاله از شيوة ذيل پيروي شود.

مقاله: نام خانوادگي، نام (سال انتشار) «نام مقاله» نام مترجم، نام نشريه، دوره، شماره، به عنوان مثال: محلاتي، علي(1390) «مريم پرستي در مسيحيت»، شفا، دوره اول، شماره 6.

کتاب: نام خانوادگي، نام(سال انتشار) «عنوان کتاب»، نام مترجم، مصحح يا ساير افراد دخيل، تعداد جلد، نوبت چاپ، محل انتشار مقاله.

ج) يادآوري

1ـ حق رد يا قبول و نيز ويرايش مقاله براي مديريت پژوهش محفوظ است.

2ـ مديريت پژوهش حداکثر پس از يك ماه از دريافت مقاله، نتيجه پذيرش يا عدم پذيرش را به نويسنده اطلاع خواهد داد.

3ـ حق نشر مقاله پس از پذيرش براي مديريت پژوهش محفوظ و امکان نقل مطالب در جاي ديگر با ذکر نشاني نشر بلامانع است.

4ـ مطالب مقالة ارسالي مبين آراي نويسندگان آنهاست و مسئوليت آن نيز بر عهدة آنهاست.

5ـ مقالات دريافتي، نرم افزارها و... در صورت تأييد يا عدم تأييد بازگردانده نمي¬شود.

6ـ انتخاب محلّ نشر مقاله؛ مجلهّ‌هاي كاغذي، سايت و غيره با مديريت پژوهش است.

در اينجا براي آگاهي بيشتر دانشجويان گرامي از مقالات مجله‌اي و انواع و ويژگي‌هاي آنها، نوشتار استاد گرامي دكتر جعفر نكونام در كتاب روش تحقيق ص 52 تا ص 57 را ضميمه مي‌نمائيم.

مقالات مجله‌اي

مراد از مقالات مجله‌اي مقالاتي هستند كه در مجلات معتبر علمي و دانشگاهي انتشار مي‌يابند.

مقاله‌ها را به اعتبار نوع داده‌ها (اطلاعات) و چگونگي تدوين، به چهار نوع تقسيم كرده‌اند: 1. مقاله تحقيقي؛ 2. مقاله تحليلي؛ 3. مقاله مروري و 4. مقاله گردآوري

يادآوري: اين تقسيم بندي تداخل‌هاي فراواني دارد و تفكيك دقيق مرزهاي آن بسيار دشوار است.

1. مقاله تحقيقي

اين نوع از مقاله كه «مقاله تحقيقي اصيل» يا «مقاله تحقيقي مبتني بر كار اصيل» و مانند آن نيز ناميده مي‌شود، به مقاله‌اي گفته مي‌شود كه در آن نظريه‌اي متكي بر يافته‌هاي پژوهش‌ نوين خود پژوهشگر عرضه شده باشد. اين نوع پژوهش را به جهت آن كه يافته‌هاي پژوهش را منعكس مي‌كند، «گزارش تحقيق» هم مي‌نامند.

چنين مقاله‌اي را معمولاً داراي اجزا و مراحلي به اين شرح دانسته‌اند:

الف. مقدمه و هدف: شامل توصيف مسئله مورد پژوهش و بيان هدف پژوهش؛

ب. روش تحقيق: ناظر به روش يا روش‌هايي كه در تحقيق به كار گرفته شده است؛

ج. نتايج تحقيق: حاوي يافته‌هايي كه از رهگذر تحقيق به دست آمده است؛

د. بحث درباره نتايج: تفسير يافته‌هاي تحقيق و بيان كاربردهاي آن يافته‌ها؛

هـ. پيشنهاد: ناظر به چگونگي اجرايي يافته‌ها يا پي‌گيري مسئله يا طرح ساير مسائل مرتبط.

2. مقاله تحليلي

اين نوع مقاله كه به «مقاله نظري» نيز شهرت دارد، مقاله‌اي است كه پژوهشگر در آن نظريه‌اي را با استفاده از يافته‌هاي تحقيقي ديگران پروريده و مطرح كرده است.

برخي از مهم‌ترين كارهايي كه ممكن است، پژوهشگر درباره‌ يافته‌هاي تحقيقي ديگران صورت دهد، به اين قرار است:

الف. نظريه‌هاي پيشين را گسترش دهد و با نشان دادن مصاديق و موارد جديدي بر شمول آنها بيافزايد؛

ب. براي نظريه‌هاي قبلي مؤيدات و شواهد جديدي بيابد و آنها را تقويت كند؛

ج. گستردگي نظريه‌هاي قبلي را رد كند و آنها را با ذكر شواهد نقضي تقييد يا تخصيص بزند؛

د. نظريه‌هاي موجود را مورد نقد قرار دهد و درستي آنها را با ادله قاطعي تضعيف يا به طور كلي رد كند.

يادآوري1. بايد توجه داشت كه اين تقسيم‌بندي از سوي پژوهشگران تجربي و ميداني ارائه داده شده است. به همين رو ملاك اغلب پژوهشگران در تفكيك مقاله‌هاي تحقيقي از مقاله‌هاي تحليلي اين است كه يافته‌هاي مقاله با استفاده از يكي از روش‌هاي تجربي يا ميداني گردآوري شده و جنبه‌ كمي در آن مشهود باشد.

اين بدان معناست كه تمام مقالاتي كه در رشته‌هاي غير تجربي و ميداني مانند فلسفه، تاريخ، ادبيات، قرآن و حديث، فقه و مانند آنها نوشته مي‌شود، از مقوله مقالات تحقيقي خارج‌اند و جزء مقالات تحليلي به شمار مي‌آيند.

يادآوري2. برخي آنچه را مقاله تحليلي خوانده شد، مقاله تحقيقي نام نهاده‌اند و آن را در مقابل مقاله عادي قرار داده‌اند. در تعريف مقاله عادي گفته‌اند كه آن مقاله‌اي مبتني بر دانش عمومي نويسنده است و ممكن است برگرفته از تفسيرها و تجربه‌هاي شخصي او باشد؛ اما مقاله تحقيقي كه آن را مقاله كتابخانه‌اي هم مي‌نامند بر اساس بررسي منابع كتابخانه‌اي و مستند به آنها فراهم مي‌شود.

نيز برخي آنچه را كه مقاله تحقيقي خوانده شد، «گزارش» خوانده‌اند و در تعريف آن آورده‌اند كه گزارش عبارت از تشريح نتايج تجربه‌هاي جديد، توصيف مطالعات تجربي و نتيجه‌گيري از منابع عيني است. گرچه نويسنده گزارش ممكن است به ارزيابي و تفسير نتايج به دست آمده از تحقيق خود بپردازد؛ اما در بيش‌تر مواقع در گزارش‌ها اطلاعات را در حد امكان به صورت عيني و واقعي عرضه مي‌كند تا خواننده خود بتواند در مورد آن قضاوت يا از آن نتيجه‌گيري كند.

3. مقاله مروري

در اين نوع مقاله چنان كه از نامش پيداست، به مرور و پي‌گيري نظريه‌اي در آثار منتشر شده و طبقه‌بندي، توصيف، ارزيابي و تجزيه و تحليل آن پرداخته مي‌شود. مراحل و موضوعاتي كه در اين نوع از مقاله به چشم مي‌خورد، معمولاً به اين قرار است:

الف. طرح مسئله: تعريف و تبيين مسئله‌اي كه بررسي شده است؛

ب. توصيف تحقيقات پيشين: بيان تلخيصي چگونگي تحقيقات انجام شده درباره مسئله مورد بررسي؛

ج. طبقه‌بندي، مقايسه، تبيين و ارزيابي تحقيقات پيشين: نشان دادن وجوه اشتراك و افتراق، و نيز خلأها و تعارض‌هاي آن تحقيقات؛

د. نتيجه‌گيري و جمع‌بندي: به دست دادن نتيجه بحث و ارائه راه حل مسئله.

4. مقاله‌گردآوري

در اين نوع از مقاله تنها به گردآوري و انعكاس ديدگاه‌هاي گوناگون مرتبط به موضوعي خاص پرداخته مي‌شود.

يادآوري: تفاوت آن با مقاله تحليلي اين است كه به ارايه نظريه جديدي منتهي نمي‌شود و اختلافش با مقاله مروري اين است كه در آن الزاماً به سنجش و ارزيابي تمام آثار پيشين پرداخته نمي‌شود. عليرغم تفاوت‌هايي كه ميان اين نوع مقاله و ساير انواع مقالات ياد شد، در واقع نمي‌توان آن را از آن مقالات تفكيك كرد و نوعي مستقل به شمار آورد.

ساختار مقاله مجله‌اي

مقاله، تقريري مختصر از پژوهش است؛ لذا مقاله از همان اجزايي برخوردار است كه گزارش اصل پژوهش دربر دارد.

يادآوري: مقاله بايد هويت مستقلي داشته و از اجزاي كاملي برخوردار باشد؛ به همين رو هرگز نبايد پژوهش‌نامه را به صورت برش‌هاي جداگانه در آورد و نام مقاله بر آ‌نها نهاد؛ مگر بخشي از پژوهش‌نامه كه نسبتاً مستقل است يا امكان مستقل كردن آن باشد.

الف. عنوان: يك مقاله پژوهشي بايد بيانگر موضوع اصلي باشد و در عين حال از حداقل واژگان برخوردار باشد؛ به همين روي بهتر است از به كار بردن كلماتي مانند «مطالعه‌اي در ... » « بررسي ...» و نظاير آنها در صدر عنوان خودداري كرد.

البته اين كوتاه‌سازي نبايد به ابهام عنوان بيانجامد.

يادآوري: برخي بر اين نظرند كه عنوان مقاله نبايد نتيجه مقاله را نشان دهد و گرنه خواننده آن را نخواهد خواند. براي مثال به جاي «وجوب نماز جمعه در عصر غيبت» بايد «حكم نماز جمعه در عصر غيبت» را براي عنوان برگزيد؛ منتها به نظر مي‌رسد اگر مقاله حاوي نتيجه‌اي نو باشد، انعكاس آن در عنوان صادقانه‌تر خواننده را به خواندن مقاله بر مي‌انگيزد.

ب. مشخصات نويسنده: در مقالات مجلات معتبر علمي ذكر نام و نام‌خانوادگي نويسنده و عنوان علمي و محل كار او معمول است. مرتبه علمي و محل كار، گاهي ذيل نام و گاهي در پاورقي ياد مي‌شود.

ج. چكيده: در چكيده خلاصه‌اي جامع از مقاله در حدود 100 تا 150 كلمه مي‌آيد و غرض از آن اين است كه خواننده بتواند محتواي مقاله را به طور سريع و در عرض چند دقيقه دريابد، به علاوه اين چكيده، هم مورد استفاده مراكز داده‌پردازي قرار مي‌گيرد و هم‌وسيله مهمي براي شناسايي و بازيابي مقالاتي است كه نوشته شده است.

چكيده مقاله اولين بخش از آن است كه خوانده مي‌شود و بلكه تنها بخشي از آن است كه اغلب خوانده مي‌شود و خواننده با خواندن آن تصميم مي‌گيرد كه بقيه مقاله را مطالعه كند يا نه؛ از اين‌رو تمام‌نما و رسابودن آن ضروري به نظر مي‌رسد.

يادآوري: بايد تدوين چكيده پس از نگارش كامل مقاله صورت بگيرد؛ تا با اشراف بهتر به محتواي مقاله فراهم آيد.

د. كليدواژه‌ها: به واژگان مهمي كه بيانگر موضوعات مورد بحث در مقاله است، «كليدواژه» گويند. هر مقاله بايد حدود سه تا ده كليدواژه دربر داشته باشد. كليدواژه‌ها فوايد چندي دارد؛ از جلمه اين كه موضوعات اصلي مقاله را منعكس مي‌سازد؛ نيز در نمايه‌سازي موضوعي مورد استفاده واقع مي‌شود.

يادآوري: سعي شود، كلمات كليدي حتي الامكان تك واژه‌اي يا دو واژه‌اي باشد.

هـ. مقدمه: در مقدمه مقاله شايسته است كه نخست تعريف مختصري از موضوع عرضه شود؛ سپس گزارش مجملي از مباحثي كه در مقاله مي‌آيد، انعكاس يابد؛ آنگاه به پيشينه موضوع مقاله مروري صورت گيرد و از رهگذر آن نشان داده شود كه به نتايج تحقيقات گذشتگان توجه شده است و نيز موضوعي كه در اين مقاله مورد بحث قرار مي‌گيرد، گذشتگان به طور كلي يا به نحو منقح و متقن و مفصل بدان نپرداخته‌اند؛ لذا ناكاويده و در خور بحث است. پس از آن بايد به اهميت بحث از آن و فوايدي كه بر نتيجه آن مترتب مي‌شود، اشاره شود. چنانچه روش پژوهش ويژه‌اي در مقاله معمول شده است كه خوانندگان به آن آشنايي كامل ندارند، بايد در مقدمه معرفي شود.

در پايان ضروري است چنانچه مصطلحات مبهم يا چند پهلو، يا پيش فرض‌هايي كه نويسنده اختصاصاً براي خود برگزيده و اساس بحث قرارداده است، در متن مقاله آمده است آنها تعريف و مشخص شود.

يادآوري1. در مقدّمه بايد سعي شود كه نهايت اختصار رعايت گردد و مقدّمه حداكثر از يك پنجم حجم مقاله تجاوز نكند.

يادآوري2. چنانچه بيان هر يك از اين موضوعات از حد يك و يا دو بند مي‌گذرد، مي‌توان آن را در مقدمه صرفاً مورد اشاره قرار داد و تفصيل آن را در عنوان مستقلي خارج از مقدمه آورد.

يادآوري3. بايد تصور شود كه خواننده از سابقه بحث آگاه است؛ لذا در مقدمه بايد به سابقه بحث تنها اشاره‌اي كرد و از طرح جزئيات خودداري نمود.

يادآوري4. درگزارش سابقه و بيان ديدگاه‌ها بايد سعي كرد كه ترتيب تاريخيِ عرضه آنها رعايت گردد.

يادآوري5. در موضوعات مورد مناقشه بايد ديدگاه‌هاي موافق و مخالف را در كمال امانت و احترام گزارش كرد.

و. متن: در متن مقاله ابعاد و جوانب موضوع شكافته مي‌شود و ادله و شواهد نظريات ذكر مي‌گردد و به شبهات و ايرادات پاسخ كافي داده مي‌شود. بايد متن بيش‌‌ترين حجم مقاله را داشته باشد.

ز. نتيجه: در بخش نتيجه بايد سعي شود، حاصل تحليل‌ها و استدلالات مذكور در متن مقاله بيايد و حجم آن نبايد از يك صفحه تجاوز كند.

ح. منابع: آخرين بخش مقاله به ذكر منابعي اختصاص مي‌يابد كه در مقاله به آنها استناد شده است.

دانشکده اصول الدين