صفحه نخست دانشکده علامه سيد مرتضي عسکري تأليفات
علامه عسکري(ره)
مقالات انتشارات پايان نامه ها کتابخانه ارتباط با ما
وقايع واحکام شوال المکرم

منبع: سايت حضرت آية الله العظمي ميرزا جواد تبريزي(ره)

فهرست مختصر وقايع ماه شوال المکرم

  • اوّل شوّال: عيد فطر ۲٫مرگ عمرو بن عاص ۳٫ جنگ قرقره الکدر
  • سوّم شوّال: قتل متوکل
  • چهارم شوّال: جنگ حنين
  • پنجم شوّال: حرکت به سوي جنگ صفين ۲٫ ورود حضرت مسلم عليه السلام به کوفه
  • ششم شوّال: توقيع براي حسين بن روح
  • هشتم شوّال: ويراني قبور ائمه بقيع عليهم السلام ۲٫ جنگ حمراءالاسد
  • چهاردهم شوّال: مرگ عبدالملک بن مروان
  • پانزدهم شوّال: جنگ احد و شهادت حضرت حمزه عليه السلام ۲٫ رد الشمس ۳٫ جنگ بني قينقاع ۴٫ وفات حضرت عبدالعظيم عليه السلام
  • هفدهم شوّال: جنگ خندق ۲٫ وفات ابا صلت هروي
  • بيستم شوّال: دستگيري امام کاظم عليه السلام
  • بيست و پنجم شوّال: شهادت امام صادق عليه السلام

فهرست کامل وقايع ماه شوال المکرم


روز اوّل ماه شوّال:

۱٫عيد فطر

اول ماه شوال روز عيد فطر است. قبل از نماز عيد خوردن مقداري از تربت سيدالشهدا عليه السلام و نيز زيارت آن حضرت مستحب است۱

---------احکام شب عيد فطر

از شب هاى بسيار مبارک است و در فضيلت و اهمّيت آن، همين بس که در بعضى از روايات آمده است، اهمّيت آن کمتر از شب قدر نيست، و در روايات توصيه به عبادت و احياى اين شب شده است.(۱)

براى اين شب چند عمل ذکر شده است:

  1. اوّل: غسل است به هنگامى که آفتاب غروب کند.(۲)
  2. دوم: اين شب را به نماز و دعا و استغفار زنده نگه دارد و در مسجد بيتوته کند، يعنى شب را در آن جا سپرى نمايد و به عبادت مشغول باشد، همانگونه که امام على بن الحسين(عليهما السلام) چنين مى کرد.(۳)
  3. سوم: امام صادق(عليه السلام) فرمود: پس از نماز مغرب و نماز عشا و نماز صبح و نماز عيد، اين ذکرها را بگويد:
  4. اَللهُ اَکْبَرُ، اَللهُ اَکْبَرُ، لا اِلـهَ اِلاَّ اللهُ، وَ اللهُ اَکْبَرُ، اَللهُ اَکْبَرُ، و للهِِ الْحَمْدُ، اَللهُ

    خدا بزرگتر است… نيست معبودى جز خدا و خدا بزرگتر است… و ستايش خاص خداست خد

    اَکْبَـرُ عَلى ما هَـدانـا، وَ لَهُ الشُّکْرُ عَلى ما أَوْلانا.(۴)

    بزرگتر است بر آنچه ما را راهنمائى فرمود وبراى اوست سپاس بر آنچه به ما بخشود.

  5. چهارم: طبق روايتى از امام صادق(عليه السلام) پس از خواندن نماز مغرب و نافله آن، دست ها را به سوى آسمان بلند کند و بگويد:
  6. يا ذَا الْمَنِّ وَالطَّوْلِ، يا ذَا الْجُودِ، يا مُصْطَفِىَ مُحَمَّد وَناصِرَهُ، صَلِّ عَلى

    اى صاحب نعمت و فضل اى صاحب جود و بخشش اى برگزيننده محمّد و ياور او درود فرست بر

    مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد، وَاغْفِرْ لى کُلَّ ذَنْب اَحْصَيتَهُ، وَهُوَ عِنْدَکَ فى کِتاب مُبين.

    محمّد و آل محمّد و بيامرز از من هر گناهى را که شماره کرده اى و در کتابى روشن در پيش تو ثبت است.

    آنگاه به سجده برود و صد مرتبه بگويد: أتُوبُ إلَى اللّهِ. سپس هر حاجتى که دارد از خداوند طلب کند که ان شاء اللّه برآورده خواهد شد.(۵)

  7. پنجم: زيارت امام حسين(عليه السلام) در اين شب فضيلت بسيار دارد (زيارت مخصوصه آن حضرت در شب عيد فطر، در بخش زيارات ـ صفحه ۴۱۶ ـ گذشت).
  8. ششم: ده رکعت نماز بخواند (که چگونگى آن در اعمال شب آخر ماه رمضان گذشت).
  9. هفتم: اين ذکر را که در شب جمعه نيز گفتنش مستحب است، ده بار بگويد:
  10. يا دائِمَ الْفَضْلِ عَلَى الْبَرِيةِ، يا باسِطَ الْيدَينِ بِالْعَطِيةِ، يا صاحِبَ

    اى کسى که فضل و بخششت بر خلق دائمى است و اى آن که دو دست احسانت به عطابخشى باز است اى دارنده

    الْمَواهِبِ السَّنيةِ، صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِهِ خَيرِ الْوَرى سَجِيةً، وَ اغْفِرْ لَن

    بخششهاى ارجمند درود فرست بر محمّد و آلش که بهترين مردمند در سرشت و نهاد، و بيامرز ما ر

    يا ذَالْعُلى في هذِهِ الْعَشِيةِ.(۶)

    اى خداى بلندمرتبه در اين شب.

  11. هشتم: دو رکعت نماز معروف شب عيد را بخواند; در رکعت اوّل بعد از سوره حمد، هزار مرتبه سوره قل هو اللّه و در رکعت دوم، پس از سوره حمد، يک مرتبه سوره قل هو اللّه را بخواند پس از سلام سر به سجده بگذارد و صد مرتبه بگويد: أَتُوبُ إِلَى اللّهِ. آنگاه بگويد:
  12. يا ذَا الْمَنِّ وَالْجُودِ، يا ذَا الْمَنِّ وَالطَّوْلِ، يا مُصْطَفِىَ مُحَمَّد صَلَّى اللهُ عَلَيهِ

    اى صاحب منّت و جود اى صاحب نعمت و بخشش اى برگزيننده محمّد صلى الله عليه

    وَآلِهِ، صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِهِ، وَ افْعَلْ بى کَذا وَ کَذا.

    و آله درود فرست بر محمّد و آلش و بکن درباره من چنين و چنان.

    بجاى افعل بى کذا و کذا حاجات خود را ذکر کند.

    در روايت است که امير مؤمنان(عليه السلام) اين نماز را به همين کيفيت که ذکر شد، انجام مى داد وسر از سجده برمى داشت و مى فرمود: «به حقّ آن خدايى که جانم به دست اوست، هر کس اين نماز را بجا آورد، هر حاجتى که از خداوند طلب کند، به وى عنايت خواهد شد و گناهان زيادى را از او بيامرزد».(۷)

    در روايت ديگرى از اميرمؤمنان(عليه السلام) به جاى خواندن هزار مرتبه سوره قل هو اللّه، صد مرتبه آمده است; ولى در اين روايت آمده است که اين نماز را بايد بعد از نماز مغرب و نافله آن بجا آورد.(۸) (هر دو نماز خوب است).

    مرحوم «شيخ طوسى» و «سيد بن طاووس»، اين دعاى نورانى را بعد از خواندن اين نماز نقل کرده اند:

    يا اَللهُ يا اَللهُ يا اَللهُ، يا رَحْمنُ يا اَللهُ، يا رَحيمُ يا اَللهُ، يا مَلِکُ يا اَللهُ، ي

    اى خدا اى خدا اى خدا اى بخشاينده اى خدا اى مهربان اى خدا اى پادشاه اى خدا اى

    قُدُّوسُ يا اَللهُ، يا سَلامُ يا اَللهُ، يا مُؤْمِنُ يا اَللهُ، يا مُهَيمِنُ يا اَللهُ، يا عَزيزُ ي

    منزه از هر عيب اى خدا اى سلامت بخش اى خدا اى ايمنى بخش اى خدا اى مراقب اى خدا اى نيرومند اى

    اَللهُ، يا جَبّارُ يا اَللهُ، يا مُتَکَبِّرُ يا اَللهُ، يا خالِقُ يا اَللهُ، يا بارِئُ يا اَللهُ، ي

    خدا اى مقتدر اى خدا اى عظيم الشأن اى خدا اى آفريننده اى خدا اى موجد اى خدا اى

    مُصَوِّرُ يا اَللهُ، يا عالِمُ يا اَللهُ، يا عَظيمُ يا اَللهُ، يا عَليمُ يا اَللهُ، يا کَريمُ يا اَللهُ،

    صورت بخش اى خدا اى دانا اى خدا اى بزرگ اى خدا اى آگاه اى خدا اى بزرگوار اى خد

    يا حَليمُ يا اَللهُ، يا حَکيمُ يا اَللهُ، يا سَميعُ يا اَللهُ، يا بَصيرُ يا اَللهُ، يا قَريبُ ي

    اى بردبار اى خدا اى فرزانه اى خدا اى شنوا اى خدا اى بينا اى خدا اى نزديک اى

    اَللهُ، يا مُجيبُ يا اَللهُ، يا جَوادُ يا اَللهُ، يا ماجِدُ يا اَللهُ، يا مَلِىُّ يا اَللهُ، ي

    خدا اى اجابت کننده اى خدا اى بخشنده اى خدا اى با شوکت اى خدا اى توانگر مقتدر اى خدا اى

    وَفِىُّ يا اَللهُ،يا مَوْلى يا اَللهُ،يا قاضى يا اَللهُ، يا سَريعُ يا اَللهُ، يا شَديدُ يا اَللهُ،

    وفادار اى خدا اى سرور اى خدا اى داور اى خدا اى سريع اى خدا اى سخت گير اى خد

    يا رَؤُوفُ يا اَللهُ، يا رَقيبُ يا اَللهُ،يا مَجيدُ يا اَللهُ،يا حَفيظُ يا اَللهُ، يا مُحيطُ

    اى مهربان اى خدا اى نگهبان اى خدا اى شوکتمند اى خدا اى نگهبان اى خدا اى احاطه کننده

    يا اَللهُ، يا سَيدَ السّادَةِ يا اَللهُ، يا اَوَّلُ يا اَللهُ،يا اخِرُ يا اَللهُ،يا ظاهِرُ يا اَللهُ،ي

    اى خدا اى بزرگ بزرگان اى خدا اى آغاز اى خدا اى انجام اى خدا اى پيدا اى خدا اى

    باطِنُ يا اَللهُ،يا فاخِرُ يا اَللهُ، يا قاهِرُ يا اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ،يا رَبّاهُ يا اَللهُ،ي

    ناپيدا اى خدا اى با فخر اى خدا اى چيره اى خدا اى پروردگار من اى خدا اى

    رَبّاهُ يا اَللهُ، يا وَدُودُ يا اَللهُ، يا نُورُ يا اَللهُ، يا رافِعُ يا اَللهُ، يا مانِعُ يااَللهُ، ي

    پروردگار من اى خدا اى پروردگار من اى خدا اى دوستدار اى خدا اى نور اى خدا اى رفعت ده اى خدا اى بازدارنده اى خدا اى

    دافِعُ يا اَللهُ، يا فاتِحُ يااَللهُ، يا نَفّاعُ يا اَللهُ، يا جَليلُ يا اَللهُ، يا جَميلُ يا اَللهُ،

    جلوگيرنده اى خدا اى گشاينده اى خدا اى بسيار نفع رسان اى خدا اى با جلالت اى خدا اى زيبا اى خد

    يا شَهيدُ يا اَللهُ، يا شاهِدُ يا اَللهُ، يا مُغيثُ يا اَللهُ، يا حَبيبُ يا اَللهُ، يا فاطِرُ ي

    اى گواه اى خدا اى شاهد اى خدا اى فريادرس اى خدا اى دوست اى خدا اى خالق اى

    اَللهُ، يا مُطَهِّرُ يا اَللهُ، يا مَلِکُ يا اَللهُ، يا مُقْتَدِرُ يا اَللهُ، يا قابِضُ يا اَللهُ، ي

    خدا اى پاک کننده اى خدا اى پادشاه اى خدا اى نيرومند اى خدا اى گيرنده اى خدا اى

    باسِطُ يا اَللهُ، يا مُحْيى يا اَللهُ، يا مُميتُ يا اَللهُ، يا باعِثُ يا اَللهُ، يا وارِثُ ي

    گسترنده اى خدا اى زنده کننده اى خدا اى ميراننده اى خدا اى برانگيزنده اى خدا اى ارث برنده اى

    اَللهُ، يا مُعْطى يا اَللهُ، يا مُفْضِلُ يا اَللهُ، يا مُنْعِمُ يا اَللهُ، يا حَقُّ يا اَللهُ، يا مُبينُ

    خدا اى عطا کننده اى خدا اى فزون بخش اى خدا اى نعمت بخش اى خدا اى برحق اى خدا اى آشکار کننده

    يا اَللهُ، يا طَيبُ يا اَللهُ، يا مُحْسِنُ يا اَللهُ، يا مُجْمِلُ يا اَللهُ،يا مُبْدِئُ يا اَللهُ،ي

    اى خدا اى پاکيزه اى خدا اى نيکوکننده اى خدا اى زيبا پرور اى خدا اى آغازنده اى خد

    مُعيدُ يا اَللهُ،يا بارِئُ يا اَللهُ،يا بَديعُ يا اَللهُ، يا هادى يا اَللهُ، يا کافى يا اَللهُ،ي

    اى بازگرداننده اى خدا اى پديدآرنده اى خدا اى نوآفرين اى خدا اى راهنما اى خدا اى کفايت کننده اى خدا اى

    شافى يا اَللهُ، يا عَلِىُّ يا اَللهُ، يا عَظيمُ يا اَللهُ، يا حَنّانُ يا اَللهُ، يا مَنّانُ يا اَللهُ،

    شفابخش اى خدا اى والا مرتبه اى خدا اى بزرگ اى خدا اى بسيار مهربان اى خدا اى بسيار بخشنده اى خد

    يا ذَاالْطَّوْلِ يا اَللهُ،يا مُتَعالى يا اَللهُ، يا عَدْلُ يا اَللهُ، يا ذَا الْمَعارِجِ يا اَللهُ، ي

    اى صاحب نعمت اى خدا اى برتر اى خدا اى دادگر اى خدا اى داراى مراتب بلند اى خدا اى

    صِدْقُ يااَللهُ، يا دَيانُ يا اَللهُ، يا باقى يا اَللهُ، يا واقى يا اَللهُ، يا ذَا الْجَلالِ ي

    راستى محض اى خدا اى جزاده اى خدا اى باقى اى خدا اى نگهدارنده اى خدا اى صاحب جلالت اى

    اَللهُ، يا ذَا الاِْکْرامِ يا اَللهُ، يا مَحْمُودُ يا اَللهُ، يا مَعْبُودُ يا اَللهُ، يا صانِعُ يا اَللهُ،

    خدا اى صاحب بزرگوارى اى خدا اى پسنديده اى خدا اى معبود اى خدا اى سازنده اى خد

    يا مُعينُ يا اَللهُ، يا مُکَوِّنُ يا اَللهُ، يا فَعّالُ يا اَللهُ، يا لَطيفُ يا اَللهُ، يا جَليلُ ي

    اى ياور اى خدا اى بوجود آرنده اى خدا اى کننده هر کار اى خدا اى با لطف اى

    اَللهُ، يا غَفُورُ يااَللهُ، يا شَکُورُ يااَللهُ، يا نُورُ يا اَللهُ، يا قَديرُ يااَللهُ، يا رَبّاهُ ي

    خدا اى آمرزنده اى خدا اى سپاس دارنده اى خدا اى نور اى خدا اى توانا اى خدا اى پروردگار اى خد

    اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ، يا رَبّاهُ ي

    اى پروردگار اى خدا، اى پروردگار اى خدا، اى پروردگار اى خدا، اى پروردگار اى

    اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ،يا رَبّاهُ يا اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ، يا رَبّاهُ يا اَللهُ، اَسْئَلُکَ اَنْ

    خدا، اى پروردگار اى خدا، اى پروردگار اى خدا، اى پروردگار اى خدا، اى پروردگار اى خدا از تو خواهم که

    تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَتَمُنَّ عَلَىَّ بِرِضاکَ، وَتَعْفُوَ عَنّى

    درود فرستى بر محمّد و آل محمّد و به خشنودى خود بر من منّت گذارى و به

    بِـحِلْمِکَ، وَتُـوَسِّعَ عَلَىَّ مِـنْ رِزْقِکَ الْحَلالِ الطَّيبِ، وَمِنْ حَيثُ

    بردباريت از من بگذرى و فراخ گردانى بر من از روزى حلال و پاکيزه ات و از جايى که

    اَحْتَسِبُ وَمِنْ حَيثُ لا اَحْتَسِبُ، فَاِنّى عَبْدُکَ لَيسَ لى اَحَدٌ سِواکَ، وَل

    گمان دارم و از جايى که گمان ندارم زيرا من بنده توام و کسى را جز تو ندارم و نه

    اَحَدٌ اَسْئَلُهُ غَيرُکَ، يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ، ما شآءَ اللهُ لا قُوَّةَ اِلاَّ بِاللهِ الْعَلِىِّ

    هيچ کس است که از او درخواست کنم جز تو اى مهربانترين مهربانان، آنچه خدا خواهد نيرويى نيست جز به خداى

    الْعَظيمِ

    والاى بزرگ

    سپس به سجده مى روى و مى گويى:

    يااَللهُ يااَللهُ،يا رَبِّ يا اَللهُ، يا رَبِّ ي

    اى خدا اى خدا اى پروردگار من اى خدا، اى پروردگار من، اى

    اَللهُ، يا رَبِّ يا اَللهُ، يا اَللهُ يا اَللهُ، يا رَبِّ يا رَبِّ يا رَبِّ، يا مُنْزِلَ الْبَرَکاتِ،

    خدا، اى پروردگار من اى خدا، اى خدا، اى خدا، اى پروردگار من، اى پروردگار من، اى پروردگار من اى فرستنده برکات

    بِکَ تُنْزَلُ کُلُّ حاجَة، اَسْئَلُکَ بِکُلِّ اسْم فى مَخْزُونِ الْغَيبِ عِنْدَکَ،

    هر حاجتى بدست تو فرود آيد از تو خواهم به هر نامى که در خزينه غيب تو محفوظ است

    وَالاَْسْمآءِ الْمَشْهُوراتِ عِنْدَکَ، اَلْمَکْتُوبَةِ عَلى سُرادِقِ عَرْشِکَ، اَنْ

    و نامهايى که پيش تو آشکار است آنها که بر سراپرده هاى عرشت نوشته شده که

    تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَاَنْ تَقْبَلَ مِنّى شَهْرَ رَمَضانَ، وَتَکْتُبَنى

    درود فرستى بر محمّد و آل محمّد و از من بپذيرى ماه رمضان را و نامم ر

    مِنَ الْوافِدينَ اِلى بَيتِکَ الْحَرامِ، وَتَصْفَحَ لى عَنِ الذُّنُوبِ الْعِظامِ،

    در زمره رفتگان بسوى خانه محترمت (کعبه) بنويسى و از گناهان بزرگم چشم پوشى کنى

    وَتَسْتَخْرِجَ يا رَبِّ کُنُـوزَکَ يا رَحْمـنُ.(۹)

    و گنجهاى خود را برايم بيرون آورى اى خداى بخشاينده.

  13. نهم: چهارده رکعت نماز بخواند (هر دو رکعت به يک سلام) و در هر رکعتى، سوره حمد و آية الکرسى و سه مرتبه سوره قل هو الله را بخواند. در روايت است هر کس چنين کند، خداوند در برابر هر رکعتى ثوابهاى بسيار زيادى به او مى دهد.(۱۰)
  14. دهم: مرحوم «شيخ طوسى» در «مصباح المتهجّد» فرموده است: در پايان شب نيز غسل کن و تا طلوع صبح در مصلاّيت (محل خواندن نماز) بنشين (و ذکر خدا بگو).(۱۱)

——————————————————————-

  1. اقبال، صفحه ۲۷۴ و زادالمعاد، صفحه ۲۲۰ .
  2. زادالمعاد، صفحه ۲۲۰ و کافى، جلد ۴، صفحه ۱۶۷، حديث ۳٫
  3. اقبال، صفحه ۲۷۴٫
  4. مصباح المتهجّد، صفحه ۶۴۸٫
  5. اقبال، صفحه ۲۷۱٫
  6. مصباح کفعمى، صفحه ۶۴۷٫
  7. اقبال، صفحه ۲۷۲ و زادالمعاد، صفحه ۲۲۱٫
  8. اقبال، صفحه ۲۷۲٫
  9. مصباح المتهجّد، صفحه ۶۴۹ و اقبال، صفحه ۲۷۲ و بحارالانوار، جلد ۸۸، صفحه ۱۲۰ (با اندکى تفاوت).
  10. بحارالانوار، جلد ۸۸، صفحه ۱۲۲ .
  11. مصباح المتهجّد، صفحه ۶۵۱٫

فضيلت و اعمال روز عيد فطر

روز عيد فطر روز بسيار مهمّى براى مسلمانان است; زيرا پس از يک ماه روزه و تهجّد و عبادت، براى گرفتن پاداش الهى آماده مى شوند; لذا اين روز، از سويى سبب شادى و سرور است، چراکه هر مسلمانى از انجام وظيفه الهى خوشحال و مسرور است; ولى از سويى چون روز دريافت جوائز الهى است، انسان در حالت خوف و دلهره به سر مى برد از اين که نمى داند اعمال يک ماهه او تا چه اندازه مورد قبول قرار گرفته است؟

امام باقر(عليه السلام) از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) نقل کرده است که آن حضرت فرمود: هنگامى که روز اوّل شوّال فرا مى رسد، منادى ندا مى دهد: اى مؤمنان براى دريافت جوائز و پاداش هاى خود بشتابيد! آنگاه امام(عليه السلام) فرمود: جايزه هاى خداوند مانند جايزه هاى پادشاهان نيست (يعنى جايزه او بسيار بزرگ و معنوى و قبولى طاعات و رضوان الهى است).

در پايان نيز تأکيد فرمود: «روز اوّل شوال روز دريافت جايزه هاست!».(۱)

براى روز اوّل شوّال اعمالى ذکر شده است:

  1. اوّل: تکبيراتى است که در اعمال شب عيد فطر ذکر شد، و بعد از نماز صبح و نماز عيد فطر آن را بخواند.
  2. دوم: پيش از نماز عيد، زکات فطره را جدا سازد; اگر دسترسى به مستحق دارد بپردازد و الاّ کنار بگذارد، براى هر نفر يک صاع (حدود سه کيلو) از گندم يا موادّ غذايى ديگر که در آن شهر غذاى غالب مردم محسوب مى شود.
  3. زکات فطره واجب مؤکّد است و شرط قبولى روزه ماه رمضان است، و خداوند نيز در قرآن آن را مقدّم بر نماز (عيد) شمرده است و مى فرمايد: «(قَدْ اَفْلَحَ مَنْ تَزَکّى وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلّى); به يقين آن کس که زکات دهد و ياد پروردگارش را کند سپس نماز بخواند، رستگار است!».(۲)،(۳)

  4. سوم: غسل کردن است و وقت آن به فرموده «شيخ طوسى» بعد از طلوع فجر است تا زمان بجا آوردن نماز عيد.(۴)
  5. قبل از غسل اين دعا را بخواند:

    اَللّهُمَّ اِيماناً بِـکَ، وَتَصْديـقاً بِکِتابِکَ، وَاتِّباعَ سُنَّةِ نَبيکَ مُحَمَّد صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ.

    خدايا بخاطر ايمان به تو و تصديق کتاب تو و پيروى از روش پيغمبرت محمّد صلى الله عليه و آله.

    آنگاه بسم اللّه بگويد و غسل کند. پس از پايان غسل بگويد:

    اَللّـهُمَّ اجْعَلْهُ کَفّارَةً لِذُنُوبى، وَطَهِّرْ دينى، اَللّـهُمَّ اَذْهِبْ عَنِّى الدَّنَسَ.(۵)

    خدايا قرارش ده کفاره گناهانم و دين و مذهبم را پاک گردان خدايا دور کن از من چرکى را.

  6. چهارم: به فرموده «شيخ طوسى» در اين روز نيکوترين لباسش را بپوشد و خود را معطّر سازد و با وقار و سکينه به سمت مصلاّى عيد حرکت کند.(۶)
  7. پنجم: پيش از نماز عيد، در ابتداى روز افطار کند،(۷) و بهتر آن است که افطارش با خرما باشد.(۸) «شيخ مفيد»(رحمه الله) فرموده است: مستحبّ است مقدار کمى از تربت سيد الشّهدا، امام حسين(عليه السلام) را تناول نمايد که شفاى هر دردى است.(۹)
  8. ششم: پس از طلوع آفتاب براى نماز عيد حرکت کند (همان گونه که از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) نقل شده است)(۱۰) و دعاهايى را که از طريق معصومين(عليهم السلام) وارد شده است، بخواند; از جمله آن که امام باقر(عليه السلام) فرمود: در عيد فطر و عيد قربان و جمعه وقتى که براى رفتن به نماز مهيا شدى، اين دعا را بخوان:
  9. اَللّـهُمَّ مَنْ تَهَيأَ فى هذَا الْيوْمِ اَوْ تَعَبَّأَ، اَوْ اَعَدَّ وَاسْتَعَدَّ لِوِفادَة اِلى مَخْلُوق،

    خدايا هر که آماده شده در اين روز يا مهياو مستعد و مجهز گشته براى ورود به يکى از مخلوقاتت

    رَجآءَ رِفْدِهِ وَنَوافِلِهِ، وَفَواضِلِهِ وَعَـطـايـاهُ، فَـاِنَّ اِلَـيـکَ يـا سَيدى

    به اميد جايزه و صله و بهره هاو عطاهاى او ولى اى آقاى من

    تَهْيئَتى وَتَعْبِئَتى، وَاِعْدادى وَاسْتِعْدادى، رَجآءَ رِفْدِکَ وَجَوائِزِکَ،

    تنها بسوى توست آمادگى و تهيه و استعداد و تجهيز من به اميد جايزه

    وَنَوافِلِکَ وَفَواضِلِکَ، وَفَضآئِلِکَ وَعَطاياکَ، وَقَدْ غَدَوْتُ اِلى عيد مِنْ

    و صله ها و بهره ها و بخششها و فضلها و عطاهاى تو و بامداد کردم در عيدى

    اَعْيادِ اُمَّةِ نَبيکَ، مُحَمَّد صَلَواتُ اللهِ عَلَيهِ وَعَلى آلِهِ، وَ لَمْ اَفِدْ اِلَيکَ الْيوْمَ

    از عيدهاى امت پيامبرت محمّد که درودهاى تو بر او و برآلش باد و البتّه ورود من نه به اميد

    بِعَمَل صالِح اَثِقُ بِهِ قَدَّمْتُهُ، وَلا تَوَجَّهْتُ بِمَخْلُوق اَمَّلْتُهُ، وَلکِنْ اَتَيتُکَ

    کردار شايسته اى است که بدان اطمينان داشته و پيشکش آورده باشم و نه اين که به مخلوقى رو کرده و آرزومندش باشم بلکه با حال خضوع به درگاه تو آمده

    خاضِعاً، مُقِرّاً بِذُنُوبى، وَ اِسآئَتى اِلى نَفْسى، فَيا عَظيمُ يا عَظيمُ يا عَظيمُ،

    و معترف به گناه و بدى خود بر نفس خويشتنم پس اى خداى بزرگ

    اِغْفِرْ لِىَ الْعَظيمَ مِنْ ذُنُوبى، فَاِنَّهُ لايغْفِرُ الذُّنُوبَ الْعِظامَ اِلاَّ اَنْتَ، يا لا اِلهَ

    بيامرز بزرگ گناهانم را زيرا نيامرزد گناهان بزرگ را جزتو اى که معبودى

    اِلاَّ اَنْتَ، يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ.(۱۱)

    جز تو نيست اى مهربانترين مهربانان.

  10. هفتم: نماز عيد. خواندن نماز عيد در زمان ما مستحب است و آن دو رکعت است; در رکعت اوّل سوره حمد و سوره اعلى (يا هر سوره ديگرى که مايل باشد) بخواند و بعد از آن پنج تکبير بگويد و بعد از هر تکبير اين قنوت را بخواند:
  11. اَللّـهُمَّ اَهْلَ الْکِبْرِيآءِ وَ الْعَظَمَةِ، وَاَهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ، وَ اَهْلَ الْعَفْوِ

    خدايا اى اهل بزرگى و عظمت و اى شايسته بخشش و قدرت و سلطنت و اى شايسته عفو

    وَ الرَّحْمَةِ، وَاَهْلَ التَّقْوى وَالْمَغْفِرَةِ، اَسْئَلُکَ بِحَقِّ هذَا الْيومِ، اَلَّذى جَعَلْتَهُ

    و رحمت و اى شايسته تقوا و آمرزش از تو خواهم به حق اين روزى که قرارش دادى

    لِلْمُسْلِمينَ عيداً، وَلِمُحَمَّد صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ ذُخْراً [وَشَرَفا] وَمَزِيداً،

    براى مسلمانان عيد و براى محمّد صلى الله عليه و آله ذخيره و شرف و فزونى مقام

    اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَاَنْ تُدْخِلَنى فى کُلِّ خَير اَدْخَلْتَ

    که درود فرستى بر محمّد و آل محمّد و درآورى مرا در هر خيرى که درآوردى

    فيهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّد، وَاَنْ تُخْرِجَنى مِنْ کُلِّ سُوء اَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّد

    در آن خير محمّد و آل محمّد را و برونم آرى از هر بدى و شرى که برون آوردى از آن محمّد

    وَ آلَ مُحَمَّد، صَلَواتُکَ عَلَيهِ وَعَلَيهِمْ، اَللّـهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ خَيرَ ما سَئَلَکَ

    و آل محمّد را که درودهاى تو بر او و بر ايشان باد خدايا از تو خواهم بهترين چيزى را که درخواست کردند

    مِنْهُ عِبادُکَ الصّالِحُونَ، وَاَعُوذُ بِکَ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبادُکَ الصّالِحُونَ.

    از تو بندگان شايسته ات و پناه برم به تو از آنچه پناه بردند ازآن بندگان شايسته ات.

    (درصورت عدم توانايى براين قنوت، هرگونه قنوت ديگرى نيز مى تواند بخواند) سپس تکبير ششم را بگويد و به رکوع برود و بعد از رکوع و سجده، برخيزد و رکعت دوم را شروع کند; در رکعت دوم، بعد از سوره حمد، سوره والشّمس يا سوره ديگرى را بخواند; آنگاه چهار تکبير بگويد و بعد از هر تکبير همان قنوت را بخواند، سپس تکبير پنجم را بگويد و به رکوع و سجود برود و نماز را تمام کند.(۱۲) بعد از نماز، تسبيحات حضرت زهرا(عليها السلام) را بگويد(۱۳) و آنگاه دعاهايى که نقل شده است را بخواند که يکى از آنها دعاى چهل و ششم «صحيفه سجّاديه» است.

    مستحب است نماز عيد، زير آسمان باشد(۱۴) و بعد از نماز براى برادران دينى جهت قبولى اعمال دعا کند.

  12. هشتم: دعاى ندبه را بخواند، که در بخش دعاهاى معروف (صفحه ۱۸۹) آمده است مرحوم محدّث قمى مى گويد: به فرموده «سيد بن طاووس»، پس از دعا به سجده برود و بگويد:
  13. اَعُوذُ بِکَ مِنْ نار حَرُّها لايطْفى،وَجَديدُها لايبْلى،وَعَطْشانُها لايرْوى

    پناه مى برم به تو از آتشى که حرارتش خاموش نشود و تازه اش کهنه نگردد و تشنه اش سيراب نشود

    سپس گونه راست را بر محلّ سجده بگذارد و بگويد:

    اِلهى لاتُقَلِّبْ وَجْهى فِى النّارِ بَعْدَ سُجُودى، وَتَعْفيرى لَکَ بِغَيرِ مَنٍّ مِنّى عَلَيکَ، بَلْ لَکَ الْمَنُّ عَلَىَّ

    خدايا بدست آتش مسپار چهره ام را پس از سجده کردنم و بخاک ماليدنم آن را براى تو بدون اين که منّتى بر تو داشته باشم بلکه تو بر من منّت دارى

    آنگاه گونه چپ را بگذارد و بگويد:

    اِرْحَمْ مَنْ اَسآءَ وَاقْتَرَفَ وَاسْتَکانَ وَاعْتَرَفَ

    رحم کن کسى را که بد کرده و به نافرمانى دست زده و بيچاره گشته و اعتراف بدانها دارد

    سپس به حال سجده برگردد و بگويد:

    اِنْ کُنْتُ بِئْسَ الْعَبْدُ، فَاَنْتَ نِعْمَ الرَّبُّ، عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ

    اگر من بدبنده اى هستم پس تو خوب پروردگارى هستى بزرگ است گناه

    عَبْدِکَ،فَلْيحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِکَ يا کَريمُ.

    بنده ات پس بايد گذشت تو نيز نيکو باشد اى خداى کريم

    در پايان صد مرتبه بگويد:

    اَلْعَفْوَ الْعَفْوَ.

    گذشت خواهم گذشت خواهم.

 —————————————————–
  1. کافى، جلد ۴، صفحه ۱۶۸، حديث ۳ .
  2. سوره اعلى، آيه ۱۴ و ۱۵٫
  3. زاد المعاد، صفحه ۲۲۴٫
  4. مصباح المتهجّد، صفحه ۶۵۳٫
  5. اقبال، صفحه ۲۷۹٫
  6. مصباح المتهجّد، صفحه ۶۵۳٫
  7. اقبال، صفحه ۲۸۰٫
  8. همان مدرک، صفحه ۲۸۱٫
  9. مسار الشيعه، صفحه ۳۱٫
  10. اقبال، صفحه ۲۸۱٫
  11. همان مدرک، صفحه ۲۸۰٫
  12. مصباح المتهجّد، صفحه ۶۵۴٫
  13. همان مدرک، صفحه ۶۵۵٫
  14. اقبال، صفحه ۲۸۵٫

 2.مرگ عمرو بن عاص

در سال ۴۱ هجري عمروبن عاص خبيث در سن ۹۰ سالگي به درک واصل شد۲٫ مادر او نابغه کنيزي بود که عبدالله بن جذعان او را خريد و آزادش کرد . او به کار خلاف روي آورد و چون قيمتش نسبت به ساير زنان خلافکار ارزانتر بود مراجعه کننده بسيار داشت. لذا آبروي عبدااه بن جذعان را برده بود. از جمله در طهر واحد, ابولهب و اميه بن خلف و هشام بن مغيره و ابوسفيان و عاص بن وئل با او زنا کردند و عمروعاص به وجود آمد

هنگامي که وضع حمل کرد هر يک از آنان مدعي او شدند. آخرالامر قضاوت را بر عهده خود نابغه گذاشتند و او هم عاص را انتخاب کرد. به او گفتند: چرا عاص را انتخاب کردي در با اينکه بچه به ابوسفيان شبيه تر است؟ گقت: ابوسفيان بخيل است و عاص بهتر نفقفه ميدهد! اين عاص ملعون کسي بود که پيامبر صلي الله عليه و آله را ” ابتر ” خطاب کرد و خاطر شريف حضرت را مکدر نمود تا آنکه سوره مبارکه کوثر نازل شد۳

با اين نسبت و نژاد تعجبي ندارد که او دشمن پيامبر و علي بن ابيطالب عليهما السلام باشد و عمري با معاويه خون به دل اميرالمومنين عليه السلام کنند. واقعه صفين و قرآن بر سر نيزه کردن و شهادت مالک اشتر و واقعه حکمين و کارهاي ديگر آن ملعون روشن است

او در وقت مرگ ميگفت: چنان است که کوه رضوي را بر گردن من نهاده اند و درون من پر از خار است و مرا از سوراخ سوزني بيرون ميکنند.

۳٫جنگ قرقره الکدر

در اين روز در سال ۲ هجري جنگ قرقره الکدر به وقوع پيوست۴٫ اين نام مربوط به آبي متعلق به بني سليم در سه منزلي مدينه است. سبب اين جنگ اين شد که به سمع مبارک پيامبر صلي الله عليه و آله رسانده بودند که جمعي از بني سليم و بني غطفان در قرقره الکدر اجتماع کرده اند تا به مدينه شبيخون بزنند. لذا آن حضرت پرچم اسلام را به دست اميرالمومنين عليه السلام دادند و حضرت را با دويست نفر به آنجا فرستادند. هنگاميکه اميرالمومنين عليه السلام به آنجا رسيدند ديدند که آن جماعت از آنجا گريخته اند و تا آن حضرت آنجا بودند کسي برنگشت۵

————————————————————————

  1. ۱٫مسارالشيعه: ص۱۴٫ توضيح المقاصد: ص۲۵
  2. ۲٫تتمه المنتهي: ص۴۱٫ مسارالشيعه: ص۱۵٫ قلائدالنحور: ج شوال, ص۶٫ فيض العلام: ص ۶۱_۶۲٫ مسترک سفينه البحار: ج۵ ص۲۱۳٫ الغدير: ج۲ ص۱۷۵٫ مروج الذهب: ج۲ ص۱۲۰_۱۲۳
  3. ۳٫الغدير: ج۲ ص۱۲۰_۱۲۳
  4. ۴٫مستدرک سفينه البحار: ج۵ ص۲۰۶
  5. ۵٫منتهي الآمال: ج۱ ص۵۸


روز سوّم ماه شوّال:

قتل متوکل

در سال ۲۴۷ هجري در شب چهارشنبه متوکل عباسي ملعون به دستور فرزندش به قتل رسيد. مدت خلافت او ۱۴ سال و ده ماه و عمر نحسش ۴۱ سال بود۱

متوکل بعد از واثق در ۲۳۲ هجري به خلافت نشست. در ايام او لهو و لعب و طرب مخصوصا در مجلس او بسيار بود. او مردي خبيث السيره بود و چنانچه اميرالمومنين عليه السلام فرموده بود کافرترين آل عباس بود. عمرو بن فرج را والي مدينه و مکه کرد و او به مردم دستور داده بود که کسي به آل ابي طالب احسان نکند و اگر کسي ک.چکترين احساني کند سخت عقوبت خواهد شد به حدي کار بر علويين تنگ شده بود که لباسهاي زنان علويه کهنه و پاره شده بود و پيراهن سالمي را براي نماز به نوبت مي پوشيدند و نخ ريسي ميکردند تا متوکل به درک واصل شد.

از اعمال زشت و پست متوکل اين بود که هميشه و در همه جا اميرالمومنين عليه السلام را به بدي ياد ميکرد و به آن حضرت جسارت ميکرد. او ۱۷ بار قبر مبارک حضرت سيدالشهدا عليه السلام را خراب کرد ولي دوباره بنا شد. متوکل در راه زيارت آن حضرت دست قطع ميکرد و زوار را ميکشت.

به خاطر جسارتهايي که متوکل در مجلسي به اميرالمومنين عليه السلام کرد منتصر پسرش در شب چهارشنبه سوم يا چهارم ماه شوال چند نفر از غلامهاي خاص در را ماُمور کشتن وي کرد و آنها در حالي که متوکل مشغول شرب خمر بود خونش را ريختند و به درکات جحيم شتافت.

در همان روزي که متوکل به دستور پسرش منتصر کشته شد مردم با او در قصر معروف جعفري بيعت کردند. منتصر مردي به ظاهر رئوف و مهربان بر اهل بيت پيامبر صلي الله عليه و آله بود و برعکس پدر خود به آل ابي طالب احسان ميکرد و به هيچ وجه متعرض ايشان نمي گشت.

او زيارت امام حسين عليه السلام را آزاد کرد ومانع احدي نشد و دستور داد فدک را به اولاد امام حسن و امام حسين عليهما السلام رد کنند و اوقاف آل ابي طالب عليه السلام را آزاد کرد و دستور داد کسي متعرض شيعيان عي عليه السلام نشود. همچنين براي علويين و علويات مدينه اموالي فرستاد تا در ميانشان تقسيم شود. او در روز ۲۵ ربيع الاول سال ۲۴۸ بيمار شد و در پنجم ربيع الثاني هنگام عصر درگذشت و مدت خلافتش شش ماه بود. گفته شده که او مسموم شد به زهري که در شاخ حجامت ريخته بودند.۲

——————————————————–

  1. ۱٫توضيح المقاصد: ص۲۶٫ تتمه المنتهي: ص۳۲۲٫ بحارالانوار: ج۵۰ ص۲۱۰٫ فيض العلام: ص۶۵٫ تاريخ سامراء: ج۳ ص۳۲۴٫ البدايه و النهايه: ج۱۰ ص۳۸۵٫ تاريخ بغداد: ج۲ ص۱۱۹
  2. ۲٫تتمه المنتهي: ص۳۳۰_۳۳۲٫ فيض العلام: ص۶۵_۶۶, ۲۲۷٫ تاريخ الخلفاء: ص۳۵۷

روز چهارم ماه شوّال:

جنگ حنين

در اين روز در سال ۱۵ هجري بعد از ۱۵ روز از فتح مکه غزوه حنين به وقوع پيوست۱٫ تعداد لشگر اسلام ۱۲ هزار نفر از مکه و ده هزار نفر از مدينه بودند. در اين جنگ چهار نفر شهيد شدندو تعداد مقتولين از کفار را بيش از ۳۰۰ نفر نوشته اند۲٫ يکي از موارد ابوبکر و عمر در همين جنگ بوده است۳٫ تاريخ اين جنگ را ماه رمضان و ۳ و ۱۰ و ۱۱ شوال هم نقل کرده اند۴

——————————————————

  1. مستدرک سفينه البحار: ج۶ ص۶۵
  2. توضيح المقاصد: ص۲۶٫ بحارالانوار: ج۲۱ ص۱۸۱٫ الموسوعه الکبري في غزوات النبي الاعظم صلي الله عليه و آله: ج۵ ص۶
  3. فيض العلام: ص۷۳
  4. فيض العلام: ص۶۷


روز پنجم ماه شوّال:

۱٫حرکت به سوي جنگ صفين

در سال ۳۶ هجري در چنين روزي اميرالمومنين عليه السلام براي رفتن به صفين آماده شدند و ابو مسعود عقبه بن عامر انصاري را در کوفه جانشين خويش قرار دادند۱

۲٫ورود حضرت مسلم عليه السلام به کوفه

در سال ۶۰ هجري در چنين روزي حضرت مسلم عليه السلام وارد کوفه شدند۲٫ مردم کوفه به خدمتش شتافتند و نامه امام حسين عليه السلام را استماع کردند و هجده هار نفر با آن حضرت بيعت کردند. جناب مسلم عليه السلام نامه اي به امام حسين عليه السلام نوشت و بيعت کوفيان را اطلاع داد و تشريف فرمايي آن حضرت را به کوفه خواستار شد.

——————————————————-

  1. تتمه المنتهي: ص۲۳٫ فيض العلام: ص۶۹
  2. قلائد النحور: ج شوال ص۱۷٫ فرسان الهيجاء: ج۲ ص۷۰٫ فيض العلام: ص۶۹٫ شرح احقاق الحق: ج ۲۳ ص۶۴۹٫ وقايع الشهور: ص۱۹۳

روز ششم ماه شوّال:

توقيع براي حسين بن روح

روز يکشنبه سال ۳۰۵ هجري اولين توقيع امام عصر عليه السلام در دوران غيبت صغري براي جناب حسين بن روح رحمه الله عليه صادر شد۱

—————————————————–

  1. بحارالانوار: ج۵۱ ص۳۵۶٫ غيبت شيخ طوسي: ص۲۲۷٫ وقايع الشهور: ص۱۹۳

روز هشتم ماه شوّال:

۱٫ويراني قبور ائمه بقيع عليهم السلام

در اين روز در سال ۱۳۴۴ هجري قبور ائمه بقيع عليهم السلام و نيز قبر حضرت حمزه در اُحد به دست وهابيون تخريب شد.(۱)

علت و انگيزه تخريب اين قبور مطهر در کتب مختلفي که بر رد عقائد ضاله وهابيت تأليف شده ، بيان گرديده است .

آنان اضافه بر قبور مطهر ائمه معصومين عليهم السلام ، ديگر قبور را هم تخريب نمودند که عبارتند از: قبر منسوب به فاطمه زهرا عليها السلام ، قبر مطهر فاطمه بنت اسد عليهما السلام مادر اميرالمؤمنين عليه السلام ، قبر مطهر حضرت ام النبين عليها السلام ، قبر ابراهيم پسر پيامبر صلي الله عليه واله ، قبر اسماعيل فرزند حضرت صادق عليه السلام ، قبر دختران پيامبر صلي الله عليه واله ، قبر حليمه سعديه مرضعۀ پيامبر صلي الله عليه واله و قبور شهداي زمان پيامبر صلي الله عليه واله.

وهابيان در سال ۱۳۴۳ در مکه گنبدهاي قبر حضرت عبدالمطلب ، ابي طالب ، خديجه ، و زادگاه پيامبر صلي الله عليه واله و فاطمه زهرا عليها السلام را با خاک يکسان کردند . در جده نيز قبر حوا و ديگر قبور را تخريب کردند.

در مدينه گنبد نبوي را به توپ بستند ، ولي از ترس مسلمانان قبر شريف را تخريب نکردند. در شوال ۱۳۴۳ با تخريب قبور مطهر ائمه بقيع عليهم السلام اشياء نفيس و با ارزش آن قبور مطهر را به يغما بردند.

قبر حضرت حمزه عليه السلام و شهداي احد را با خاک يکسان کردند ، و گنبد و مرقد حضرت عبدالله و آمنه پدر و مادر پيامبر صلي الله عليه واله ، قبر اسماعيل پسر حضرت صادق عليه السلام و ديگر قبور را هم خراب کردند.

در همان سال به کربلاي معلي حمله کردند ، و ضريح مطهر را کندند و جواهرات و اشياء نفيس حرم مطهر را که اکثراً از هداياي سلاطين و بسيار ارزشمند و گرانبها بود ، غارت کردند و قريب به ۷۰۰۰ نفر از علما ، فضلا و سادات و مردم را کشتند. سپس به سمت نجف رفتند که موفق به غارت نشدند و شکست خورده برگشتند.(۲)

۲٫جنگ حمراء الاسد (۳)

در اين روز در سال ۳ هجري جنگ حمراء الاسد اتفاق افتاد. ” حمراء الاسد ” نام مکاني در اطراف مدينه است .

بعد از جنگ احد(۴) و آمدن مسلمانان به مدينه ، پيامبر صلي الله عليه واله براي آنکه مبادا قريش مراجعت کنند و به مدينه حمله نمايند امر نمود تا بلال ندا دهد: امر خداوند متعال است که بايد آنان که در احد حاضر بوده اند و جراحت ديده اند به تعقيب دشمن بروند. اصحاب کار معالجه را رها کردند و لباس رزم پوشيدند.

اميرالمؤمنين عليه السلام هم با اينکه بيشتر از ۸۰ جراحت برداشته بود و بعضي آنقدر عميق بود که فتيله داخل آن قرار داده مي شد ، لباس رزم پوشيدند و رسول خدا صلي الله عليه واله در حاليکه به او نگاه مي کرد و مي گريست پرچم را به آن حضرت داد و مسلمين حرکت کردند.

بعد از تعقيب و تاخت بر کفار ، مسلمانان سه روز در حمراء الاسد ماندند و آنگاه به مدينه مراجعت کردند.( ۵)

—————————————————–

  1. مستدرک سفينة البحار: ج ۶ ص ۶۵ – ۶۶ .
  2. کشف الارتياب : ص ۷۷ . شهداء الفضيلة ( علامه اميني ) : ص ۳۸۸ .
  3. مستدرک سفينة البحار : ج ۶ ص ۶۵ – ۶۶ .
  4. بنابر قولي که جنگ اُحد در هفتم شوال نقل کرده است .
  5. بحار الانوار: ج ۲۰ ص ۱ – ۱۴۶ . منتهي الآمال: ج ۱ ص ۶۴ .

روز چهاردهم ماه شوّال:

مرگ عبدالملک بن مروان

در سال ۸۶ هجري عبدالملک بن مروان سفاک بخيل ، در دمشق به هلاکت رسيد ( ۱)، و بعضي ۱۵ شوال را ذکر کرده اند.(۲) اين در حالي بود که در ۲۱ سال و ۶ ماه خلافت را غصب کرده بود . او پيش از سلطنت پيوسته ملازمت مسجد را داشت و تلاوت قرآن مي نمود و او را حمامة المسجد مي گفتند! وقتي خبر سلطنت به او رسيد قرآن را بر هم نهاد و گفت: ” سلام عليک هذا فراق بيني و بينک ” : ” خداحافظ ، اين آغاز جدايي بين من و توست “!!

بيماري او که سخت شد طبيب گفت: اگر آب بخورد مي ميرد. ولي تشنگي بر او غالب شد و از پسرش وليد آب طلبيد . او گفت: اگر آب بياشامي خواهي مرد مرد! عبدالملک به دخترش التماس کرد که آب بدهد ، اما وليد پسرش مانع شد . عبدالملک گفت: بگذاربه من آب بدهند ، و گرنه تو را از وليعهدي خلع مي کنم ، وليد اجازه داد و عبدالملک آب خورد و مُرد.

از بزرگترين جنايات او به شهادت رساندن امام زين العابدين عليه السلام و مسلط کردن حجاج ثقفي بر شيعيان امبرالمؤمنين عليه السلام بود.(۳ .)

—————————————————–

  1. تتمة المنتهي: ص ۱۰۵ . فيض العلام: ص ۷۳ . مستدرک سقينة البحار: ج ۵ ص ۲۱۶ . قلائد النحور: ج شوال ، ص ۹۴ .
  2. قلائد النحور: ج شوال ، ص ۹۴ .
  3. منتهي الآمال : ج ۲ ص ۳۹ . تتمة المنتهي : ص ۱۰۶

روز پانزدهم ماه شوّال:

۱٫جنگ احد و شهادت حضرت حمزه عليه السلام

در سال ۳ هجري در روز جنگ احد ، حضرت حمزه سيدالشهداء و ۶۹ نفر از مسلمانان به شهادت رسيدند.( ۱) بعضي جنگ احد را در ۱۷ شوال نقل کرده اند.(۲)

در اين جنگ مسلمانان هزار نفر بودند که به نوشتۀ عده اي سيصد نفر در بين راه برگشتند ، و براي جنگ ۷۰۰ نفر باقي ماند .کفار ۳۰۰۰ نفر بودند ، و ۲۰۰۰ نفر و ۴۰۰۰ نفر و ۵۰۰۰ نفر هم گفته اند. تعداد کشته هاي کفار ۲۲ يا ۲۳ يا ۲۸ نفر ، و تعداد شهدا ۷۰ نفر بود.(۳) در اين روز دندان و پيشاني پيامبر صلي الله عليه واله را شکستند. (۴)

--------فداکاري هاي اميرالمؤمنين عليه السلام در اُحد

در اين روز بر اثر فداکاريها و شجاعتهايي که اميرالمؤمنين عليه السلام در دفاع از وجود شريف خاتم الانبياء صلي الله عليه واله و حفاظت از آن حضرت نشان داد جراحتهاي زيادي بر يدن مبارکش رسيد . اين در حالي بود که ديگران فرار کرده بودند ، پيامبر صلي الله عليه و اله فرمود: يا علي ، آيا مي شنوي که از آسمان تو را مدح مي کنند. يکي از ملائکه به نام رضوان مي گويد: ” لا سيف الا ذوالفقار و لا فتي الا علي “. اميرالمؤمنين عليه السلام مي فرمايد: از خوشحالي گريستم و خداوند سبحان را بر اين نعمت حمد کردم.(۵) در اين جنگ پيروزي در ابتداء از آنِ مسلمانان بود ، ولي مقداري که به تعقيب دشمن رفتند و ميدان خالي شد ، بازگشتند و مشغول جمع غنايم شدند و اکثر نگهبانان مخالف دستور پيامبر صلي الله عليه واله نمودند ، و محل نگهباني خود را رها کردند و مانند بقيه مشغول جمع غنايم شدند.

خالد بن وليد – که از سردسته هاي کفار در اين جنگ بود – از همان قسمت با کفار حمله کردند. تعداد اندکي از نگهبانان دره که نرفته بودند شهيد شدند و کفار از پشت سر به مسلمين حمله کردند. فراريان کفار هم تا اين وضع را ديدند بازگشتند و حمله به مسلمين شدت گرفت . جراحتهاي فراواني بر يدن مبارک پيامبر صلي الله عليه واله رسيد و شيطان فرياد برآورد که محمد کشته شده است ! مسلمانان با شنيدن اين ندا فرار کردند ، و فقط چند نفري از وجود مبارک پيامبر صلي الله عليه واله محافظت مي کردند که عبارت بودند از اميرالمؤمنين عليه السلام و ابودجانه که شهيد شد و زني به نام نسيبه و انس بن نضر که تازه از مدينه رسيده بود.

--------ابوبکر و عمر در جنگ احد

عمر بن خطاب مي گويد : در اُحد با پيامبر صلي الله عليه واله بيعت کرده بوديم بر اينکه کسي فرار نکند ، و هر کس از ما که فرار کند ضال و گمراه است ، و هر کس از ما کشته شود شهيد است.( ۶)

احمد بن حنبل مي گويد: ابوبکر و عمر در اين جنگ فرار کردند. هنگامي که اميرالمؤمنين عليه السلام در تعقيب فرار ها بود ، عمر در حالي که اشک چشمانش را پاک مي کرد برگشت و به اميرالمؤمنين عليه السلام عرض کرد: مرا ببخشيد!! اميرالمؤمنين عليع السلام فرمود: ” آيا تو نبودي که صدا زدي: محمد کشته شده است ، به دين قبلي خود برگرديد” ؟!! عمر گفت: اين کلام را ابوبکر گفته است ! در اينجا بود که اين آيه نازل شد: ” إنَّ الَّذينَ تَوَلَّوا مِنکُم يومَ التَقَي الجَمعان إنَّمَا استَزَلَّهُمُ الشَّيطانُ ” !(۷٫)

امام صادق عليه السلام مي فرمايد: در جنگ احد اميرالمؤمنين عليه السلام در حال دفاع از پيامبر صلي الله عليه واله بودند ، و ديگر اصحاب فرار کردند. آن حضرت همچون شير غضبناک از قفاي گريختگان رفت و اول به عمر بن خطاب رسيد که به اتفاق عثمان و حارث بن حاطب و عده اي ديگر به سرعت فرار مي کردند. حضرت فرياد برآورد: اي جماعت ، بيعت شکستيد و پيامبر صلي الله عليه واله را تنها گذاشتيد و به سوي جهنم مي گريزيد؟

عمر بن خطاب مي گويد: علي را ديدم با شمشيري پَهني که مرگ از آن مي چکيد و چشمهايش از خشم مانند دو قدح خون بود ، يا مانند دو کاسۀ روغني که آتش در او افروخته باشند مي درخشيد ، و فهميدم که اگر به ما برسد به يک حمله ما را خوتهد کشت . اين بود که جلو رفتم و عرض کردم:” يا اباالحسن ، تو را به خدا سوگند مي دهم که دست از ما برداري ، که عرب را عادت است که گاهي مي گريزد و گاهي حمله مي کند . زماني که حمله مي کند تلافي گريختن را مي نمايد ” . پس آن حضرت ما را رها کرد ؛ و به خدا قسم چنان ترسي از آن حضرت در دل من افتاد که تا کنون از دلم خارج نشده است . ( ۸ )

در اين جنگ بر بدن مبارک اميرالمؤمنين عليه السلام هنگام حمايت از پيامبر صلي الله عليه واله ۹۰ جراحت بر صورت ، سر ، سينه ، شکم ، دست و پاي مبارک رسيد . جبرئيل نازل شد و عرض کرد: ” يا محمد ، به خدا سوگند اين عمل علي بن ابي طالب مواسات است “. پيامبر صلي الله عليه واله فرمود: ” اين بدان جهت است که من از اويم و او از من است . جبرئيل عرض کرد: و من از شما دو بزرگوارم “. (۹)

--------بانويي به نام نسيبه در جنگ احد

در اين روز يکي از کساني که جانفشاني کرد و فرار نکرد ، بلکه مانع از فرار ديگران نيز شد ، بانويي به نام نسيبه دختر کعب بن مازنيه بود و به او ام عماره مي گفتند . او با شوهر و دو پسر خود در جنگ اُحد شرکت داشتند. نسيبه مشک آبي به دوش داشت و سقايت لشکر اسلام را مي نمود . هنگامي که موقعيت را چنان ديد که مسلمين در حال فرار هستند ، مشک را به کناري انداخت و خود را پيش روي پيامبر صلي الله عليه واله سپر کرد ، به گونه اي که جراحات زيادي بر او وارد شد ، که مداواي يکي از آنها تا يک سال بعد ادامه داشت .

اين زن فداکار دست به شمشير برد ، و چنان ضربه اي بر ابن حميه – که قصد کشتن پيامبر صلي الله عليه واله را داشت – زد که او فرار کرد .عبدالله فرزند نسيبه خواست فرار کند که مانع او شد و او را تشويق به جنگ و دفاع از پيامبر صلي الله عليه واله نمود و او قبول کرد . پيامبر به نسيبه فرمود: ” بارَکَ اَللهَ عَلَيکَ يا نَسيبة ” . در اين حال پيامبر صلي الله عليه واله ديد يکي از مهاجرين فرار مي کند در حاليکه سپرش را به پشتش بسته است . آن حضرت فرمود: “اي صاحب سپر ، سپرت را بيانداز و خودت به جهنم برو”. سپس آن حضرت به نسيبه فرمود : ” سپر او را بردار “. او آن را برداشت و مشغول جنگ با مشرکين شد. در اين هنگام حضرت فرمود: “مقام نسيبه از مقام فلان و فلان و فلان افضل است ، چه اينکه آنان فرار کردند”. (۱۰)

--------شهادت حضرت حمزه عليه السلام

در اين روز جناب حمزة بن عبدالمطلب عليه السلام عموي پيامبر صلي الله عليه واله به شهادت رسيد . آن حضرت برادر رضاعي پيامبر صلي الله عليه واله بود، چون هر دو بزرگوار از زني به نام ثويبه شير خورده بودند.(۱۱ )

آن حضرت مردي شجاع و با هيبت بود و در اين جنگ به دست وحشي و به دستور هند همسر ابوسفيان کشته شد . هند به خاطر کشته شدن پدر و برادر و عمويش در جنگ بدر ، ابتدا قصد نبش قبر مادر پيامبر صلي الله عليه واله را داشت ، ولي کفار قريش از ترس نبش قبور امواتشان مانع شدند. اين بود که او وحشي را با وعده هايي به کشتن پيامبر صلي الله عليه واله يا علي مرتضي عليه السلام و يا حمزة تحريک کرد . وحشي گفت: ” از کشتن پيامبر صلي الله عليه واله و پسر عمويش علي عليه السلام عاجزم ، ولي براي کشتن حمزه کمين مي کنم”.

او در ميدان جنگ با نيزه اي بر سينه و يا شکم مبارک آن حضرت زد و آن حضرت را شهيد کرد. وقتي خبر به هند دادند ، آن خبيث دستور داد سينۀ آن حضرت را بشکافد و جگر مبارک آن حضرت را بيرون آورد. وقتي خواست به جگر حمزه دندان بزند دندانهاي نحسش کارگر نشد . همچنين هند با خنجري گوشها ، بيني و … آن حضرت را جدا کرد و به گردن انداخت.

پيامبر صلي الله عليه واله هنگامي که حمزه را با آن وضع ديدند ، گريستند و عباي مبارک را روي او کشيدند که خواهرش صفيه او را به آن حال نبيند و فرمودند:” يا عم رسول الله و اسدالله و اسد رسوله … يا فاعل الخيرات ، کاشف الکربات …”. اميرالمؤمنين و فاطمه زهراعليهما السلام و صفيه و ديگران بر آن حضرت گريستند.( ۱۲) پيامبر صلي الله عليه واله بر بدن مبارک او نماز خوانده و او را در اُحد دفن نمودند. بعد از چهل سال که معاويه خواست نهري از اُحد عبور دهد با قبر حضرت حمزه برخورد نمود و سر بيلها به پاي حمزه رسيد و فوراً خون جاري شد!

حضرت رضا عليه السلام به نقل از رسول خدا صلي الله عليه واله فرمودند: “بهترين برادران من علي عليه السلام و بهترين عموهاي من حمزه است”.(۱۳)

۲٫رد الشمس

در اين روز بازگشت خورشيد براي اميرالمؤمنين به وقوع پيوست است .(۱۴) به قولي اين واقعه در ۱۷ شوال بوده است. (۱۵)

لازم به يادآوري است که رد شمس براي اميرالمؤمنين عليه السلام دوبار اتفاق افتاده است : يکي در زمان پيامبر صلي الله عليه واله در نزديکي مسجد قبا ، و ديگري پس از رحلت آن حضرت در سرزمين بابل در نزديکي حله. (۱۶)

علامه اميني رحمة الله به تفضيل احاديث رد الشمس را به طرق مختلف و همچنين کساني را که دربارۀ ردالشمس کتاب تأليف کرده اند در الغدير بيان فرموده است .(۱۷)

۳٫جنگ بني قينقاع

در اين روز بعد از بيست ماه از هجرت نبوي غزوۀ بني قينقاع واقع شد( ۱۸)، و بنابر قولي اين جنگ در صفر به وقوع پيوسته است.

۴٫وفات حضرت عبدالعظيم عليه السلام

در سال ۲۵۲ يا ۲۵۵ هجري (۱۹) حضرت ابوالقاسم عبدالعظيم حسني فرزند عبدالله بن علي بن حسن بن زيد بن حسن بن علي بن ابي طالب عليهم السلام وفات يافته. (۲۰) ايشان از مشاهير علما و از ثقات و فضلاي محدثين است که در زهد و ورع زبانزد خاص و عام بوده و از امام جواد و امام هادي عليهم السلام روايت نقل کرده است .( ۲۱) کتاب خطب اميرالمؤمنين عليه السلام و کتاب اليوم و الليله از آثار آن بزرگوار است .(۲۲) جلالت و عظمت شأن آن بزرگوار از عرضۀ عقايدش خدمت امام زمانش حضرت هادي عليه السلام و تأييد آن حضرت دربارۀ آنها به وضوح پيداست.

ايشان به طور ناشناس وارد ري شد و از ترس بني عباس در ساربانان در خانۀ يکي از شيعيان زندگي مي کرد.( ۲۳) تا هنگام وفات کسي متوجه نشد آن بزرگوار کيست ، تا اينکه بعد از وفات خواستند آن بزرگوار را غسل دهند نوشته اي در لباس او يافتند که نسب شريف خود را در آن نوشته بود . مرقد مطهرش در شهر ري مشهور است .

پدر آن حضرت عبدالله مشهور به ” عبدالله قافه ” است . “قافه” نام مکاني بود که جناب عبدالله از طرف پدر بزرگش جناب حسن بن زيد حاکم آنجا بود .

همسر حضرت عبدالعظيم ، خديجه دختر قاسم بن حسن بن زيد بن حسن بن علي بن ابي طالب عليهم السلام است .(۲۴) بعضي امامزاده قاسم شمال تهران را پدر خديجه همسر حضرت عبدالظيم مي دانند.(۲۵)

دختر آن حضرت سلمي است که حضرت عبدالعظيم عليه السلام او را به عقد محمد بن ابراهيم بن ابراهيم بن حسن بن زيد بن حسن بن علي بن ابي طالب عليهم السلام درآوردو ثمرۀ اين ازدواج سه پسر به نامهاي عبدالله و حسن و احمد بود. (۲۶)

—————————————————–

  1. مسار الشيعة: ص ۱۵ – ۱۷ . بحار الانوار: ج ۲۰ ص ۱۸ . توضيح المقاصد: ص ۲۷ . سيره ابن هشام: ج ۳ ص ۶۸ . الموسوعة الکبري في غزوات النبي الاعظم صلي الله عليه وال: ج ۲ ص ۱۱۰ . تقويم المحسنين : ص ۱۲ .
  2. بحار الانوار: ج ۹۷ ص ۱۶۸ .
  3. مسار الشيعة: ص ۱۵ .
  4. بحار الانوار : ج ۲۰ ص ۱۸ .
  5. ارشاد: ج ۱ ص ۸۷ . اُسد الغابة: ج ۴ ص ۲۱ . مسار الشيعة: ص ۱۶ . مصباح کفعمي: ج ۲ ص ۶۰۰
  6. بحار الانوار : ج ۲ ص ۵۳ – ۵۴٫
  7. سورۀ آل عمران : آيۀ ۱۵۵ . اثبات الهداة: ج ۲ ص ۳۶۴ ۰ ۳۶۵
  8. بحار الانوار: ج ۲۰ ص ۵۳ – ۵۴ . قلائد النحور: ج شوال ، ص ۷۷ .
  9. بحار الانوار: ج ۲۰ ص ۵۴ .
  10. بحار الانوار : ج ۲۰ ص ۵۴ .
  11. بحار الانوار: ج ۲ ص ۵۵ . حمزه سيدالشهيداء عليه السلام: ص ۲۸ – ۲۹ .
  12. بحار الانوار: ج ۲۰ ص ۵۵ . حمزه سيدالشهداء عليه السلام: ص ۲۸ – ۲۹ .
  13. عيون اخبار الرضا عليه السلام: ج ۲ ص ۶۱ . رياحين الشريعه: ج ۴ ص ۳۵۰ .
  14. قلائد النحور : ج شوال ، ص ۹۲ . مصباح کفعمي: ج ۲ ص ۶۰۰ . فيض العلام: ص ۷۶ . تقويم المحسنين: ص ۱۲ . وقايع الشهور: ص ۲۰۱ .
  15. بحار الانوار: ج ۹۷ ص ۳۸۴ ، ج ۹۵ ص ۱۸۹ .
  16. فيض العلام: ص ۲۰۱٫
  17. الغدير: ج ۳ ص ۱۸۳ – ۲۰۴ .
  18. بحار الانوار: ج ۲۰ ص ۵ .
  19. مراقد المعارف: ج ۲ ص ۵۲ . مستدکات علم رجال الحديث: ج ۲ ص ۴۲۴ – ۴۲۶ .
  20. مستدرک سفينة البحار: ج ۶ ص ۶۶ . وقايع الشهور: ص ۲۰۱ .
  21. سبل الرشاد الي اصحاب الامام الجواد عليه السلام : ص ۱۵۷ . مراقد المعارف: ج ۲ ص ۵۴ .
  22. سبل الرشاد الي اصحاب الامام الجواد عليه السلام : ص ۱۵۷ . مراقد المعارف: ج ۲ ص ۵۴ .
  23. سبل الرشاد الي اصحاب الامام الجواد عليه السلام : ص ۱۵۷ . مراقد المعارف: ج ۲ ص ۵۴ .
  24. رياحين الشريعة: ج ۴ ص ۱۹۷ .
  25. رياحين الشريعة: ج ۴ ص ۱۹۷ ، ج ۵ ص ۱۰۶ .
  26. رياحين الشريعة: ج ۴ ص ۳۳۲ .

روز هفدهم ماه شوّال:

۱٫جنگ خندق

در اين روز در سال ۵ هجري غزوۀ خندق ( احزاب ) و کشته شدن عمرو بن عبدود به دست اميرالمؤمنين عليه السلام به وقوع پيوست ، و اين جنگ در زمستان به وقوع پيوست.(۱) وقوع جنگ خندق را بعضي در ۸ ذي القعده (۲)و بعضي در ۱۵ شوال گفته اند ، و استبعادي ندارد که شروع جنگ در ۱۵ شوال باشد . همچنين به قولي غزوۀ خندق در سال ۴ هجري اتفاق افتاده است.( ۳)

در اين جنگ تعداد مسلمانان ۳۰۰۰ نفر و تعداد شهداي مسلمانان ۶ نفر بود . تعداد کفار ۱۰۰۰۰ نفر بود ولي تعداد مقتولين کفار ذکر نشده است .

در اين جنگ مسلمانان داخل مدينه در اطراف شهر خندقي کندند. در اثناي اين کار منافقين جسارتها به پيامبر صلي الله عليه واله نمودندو عمرو بن عبدود مبارز طلبيد ولي کسي جرأت نکرد . عمر بن خطاب از شجاعتهاي عمروسخن گفت ، و در مردم ايجاد ترس کرد.

عبدالرحمن بن عوف گفت: ” اگر عمرو بر ما چيره شود همۀ ما را خواهد کشت . بهترين راه اين است که محمد را دست بسته تحويل آنها دهيم “!! در چنين شرايطي پيامبر صلي الله عليه واله فرمود: آيا دوستي هست که شر اين دشمن را کفايت کند؟ آقا و مولايمان اسد الله الغالب علي بن ابي طالب عليه السلام فرمود: من به مبارزۀ او مي روم . پيامبر سکوت کردند ، و تا سه بار اين کلام را فرمودند ، و هر سه بار اميرالمؤمنين عليه السلام براي مبارزه اعلام آمادگي نمودند.

آخرالأمر پيامبر صلي الله عليه واله اجازه فرمودندو اميرالمؤمنين عليه السلام حرکت کردند.در اين هنگام پيامبر صلي الله عليه و اله فرمود: “برز الايمان کله الي الشرک کله”.

بعد از آن عمرو بن عبدود اسلام اختيار نکرد و دست از جنگ برنداشت ، اميرالمؤمنين عليه السلام او را به يک ضربت از پا درآورد . در اين حال صداي تکبير مسلمين بلند شد و پيامبرصلي الله عليه و اله فرمود : مبارزۀ علي بن ابي طالب عليه السلام در روز خندق از اعمال امت من تا روز قيامت افضل است.(۴)

۲٫وفات ابا صلت هروي

در اين روز در سال ۲۰۷ هجري ثقۀ جليل اباصلت عبدالسلام بنصالح هروي که اهل هرات بود پس از آزادي از زندان مأمون از دنيا رفت. (۵)

اباصلت از اصحاب امام رضا عليه السلام و از خواص شيعيان بود ، و کتاب ” وفاة الرضا عليه السلام ” تأليف اوست . در ايران دو قبر منسوب به آن بزرگوار است : يکي در بيرون شهر مشهد ، و ديگري در دروازه ري قم.(۶)

—————————————————–

  1. فيض العلام: ص ۷۶ – ۷۷ . قلائد النحور: ج شوال ص ۱۰۷ .
  2. کشف الغمة : ج ۱ ص ۱۵۰ . الموسوعة الکبري في غزوات النبي الاعظم صلي الله عليه واله : ج ۳ ص ۵۸ .
  3. صحيح بخاري: ج ۴ ص ۱۵۰۴ .
  4. کشف الغمة: ج ۱ ص ۱۵۰ . بحار الانوار: ج ۲۰ ص ۱۸۶ – ۲۸۱٫
  5. مستدرک سفينة البحار: ج ۵ ص ۲۲۴ .
  6. مراقد المعارف: ج ۱ ص ۱۰۷ – ۱۰۸ .

روز بيستم ماه شوّال:

دستگيري امام کاظم عليه السلام

در اين روز هارون ملعون به مسجد النبي صلي الله عليه واله به ظاهر براي زيارت و در حقيقت براي دستگير نمودن حضرت موسي بن جعفر عليه السلام آمد و آن حضرت را از مدينه به بغداد فرستاد.(۱)

—————————————————–

  1. کافي: ج ۲ ص ۵۰۷ . بحارالانوار: ج ۴۸ ص ۲۰۶ .

روز بيست و پنجم ماه شوّال:

شهادت امام صادق عليه السلام

امام صادق عليه السلام در سال ۱۴۸ هجري در چنين روزي وفات يافت.(۱) در شهادت حضرت نيمۀ رجب و نيمۀ شوال را هم گفته اند (۲).

شهادت آن حضرت به سبب انگور زهرآلودي بود که منصور به آن حضرت خورانيد.(۳) مدت امامت آن حضرت ۳۴ سال و عمر شريفشان ۶۵ سال بود.

دوران امامت آن حضرت همزمان با هفت نفر از زمامداران غاصب بود که عبارتند از : هشام بن عبدالملک ، وليد بن يزيد بن عبدالملک ، يزيد بن وليد ، ابراهيم بن وليد و مروان حمار از بني امية و سفاح و منصور دوانيقي از بني عباس.

فرزندان آن حضرت هفت پسر و سه دخترند: حضرت موسي بن جعفر عليه السلام ، اسماعيل ، عبدالله ، محمد ديباج ، اسحاق ، علي عريضي ( علي بن جعفر مدفون در قم ) عباس ، ام فروه ، اسماء فاطمة.(۴)

—————————————————–

  1. قلائد النحور: ج شوال ، ص ۱۳۹ . اعلام الوري: ج ۱ ص ۵۱۴ . جنات الخلود: ص ۲۷ . مستدرک سفينة البحار: ج ۶ ص ۶۶ . کافي : ج ۲ ص ۳۷۷ .ارشاد : ج ۲ ص ۱۸۰ .
  2. شرح احقاق الحق : ج ۲۸ ص ۵۰۷
  3. مناقب ابن شهر آشوب: ج ۴ ص ۲۸۰ .
  4. مناقب ابن شهر آشوب: ج ۴ ص ۲۸۰ .

روز بيست و هفتم ماه شوّال :

وفات استاد الفقهاء والمجتهدين آيت الله العظمي ميرزا جواد تبريزي (قدس سره)

چراغ عمر مرحوم ميرزا پس از ۸۲ سال نورافشانى در شب ۲۷ شوال سال ۱۴۲۷ هـ. ق در شهر مقدس قم خاموش گشت و جهان از فيض وجود اين عالم گرانمايه محروم شد و در مسجد بالاسر حرم مطهر حضرت معصومه کنار قطعه بزرگان و مفاخر مذهب آراميد. راهش پر رهرو و يادش گرامى باد آمين يا رب العالمين.

دانشکده اصول الدين