صفحه نخست دانشکده علامه سيد مرتضي عسکري تأليفات
علامه عسکري(ره)
مقالات انتشارات پايان نامه ها کتابخانه ارتباط با ما
نام واقعي رقيه دختر امام حسين(ع) چيست؟

آيا اين نام (رقيه) درست و صحيح است؟

اصل وجود دختري چهار ساله براي امام حسين عليه السلام در منابع شيعي آمده است در کتاب کامل بهائي نوشته علاء الدين طبري (قرن ششم هجري) قصه دختري چهار ساله که در ماجراي اسارت در خرابه شام در کنار سر بريده پدر به شهادت رسيده، آمده است.[1]

اما در مورد نام او، آيا رقيه بوده يا فاطمه صغري و... اختلاف است.

دو خطاب از امام حسين عليه السلام در کربلا در مصادر شيعي آمده است که يکي از دختران حرم خود را با نام رقيه صدا زده است.

1)- "يا اختاه يا ام کلثوم، و انت يا زينب و انت يا رقيه و انت يا فاطمه و انت يا رباب، ...”.[2]

2)- "ثم نادي: يا ام کلثوم و يا سکينه و يا رقيه و يا عاتکه و يا زينب يا اهل بيتي عليکن مني السلام”.[3]

اکثر محدثان دو دختر به نامهاي سکينه و فاطمه براي امام حسين (ع) ذکر کرده‌اند اما علامه ابن شهر آشوب و محمد بن جرير طبري، سه دختر به نامهاي سکينه فاطمه و زينب (ع) را براي آن حضرت برشمرده‌اند.

در ميان محدثان قديم تنها علي بن عيسي اربلي ـ صاحب کتاب کشف الغمه (که اين کتاب را در سال687 ه ق تأليف کرده است) به نقل از کمال الدين گفته است که امام حسين (ع) شش پسر و چهار دختر داشت ولي او نيز هنگام شمارش دخترها، سه نفر به نامهاي زينب سکينه و فاطمه را نام مي‌برد و از چهارمي ذکري به ميان نمي‌آورد.

احتمال دارد که چهارمين دختر همين رقيه (ع) بوده است.

علامه حائري در کتاب معالي السبطين مي‌نويسد: بعضي مانند محمد بن طلحه شافعي و ديگران از علماي اهل تسنن و شيعه مي‌نويسند "امام حسين (ع) داراي ده فرزند، شش پسر، و چهار دختر بوده است.

سپس مي‌نويسد: دختران او عبارتند از: سکينه، فاطمه صغري، فاطمه کبري و رقيه عليهن السلام.

آنگاه در ادامه مي‌افزايد: رقيه پنج سال يا هفت سال داشت و در شام وفات کرد. مادرش "شاه زنان" دختر يزجرد بود.[4]

بايد دانست که گاهي بعضي از دختران دو نام داشتند مثلاً طبق قرائتي به احتمال قوي همين حضرت رقيه (س) را فاطمه صغري مي‌خواندند و شايد همين موضوع باعث غفلت از نام اصلي او شده است.

بهرحال از لحاظ تحقيقي هيچ استبعادي وجود ندارد که نام اين دختر امام حسين (ع) رقيه باشد.

نظر دو تن از مراجع تقليد در خصوص دختر سه ساله امام حسين‌(ع)

پنجم صفر سالروز شهادت ريحانه امام حسين(ع) حضرت رقيه‌(س) است که سندي بر مظلوميت خاندان پيامبر‌(ص) مي‌باشد، عده‌اي از ارادتمندان به ساحت قدسي اهل بيت‌(ع) در پاسخ به شبهه‌اي که در برخي محافل مطرح شده نظر دو تن از مراجع عظام تقليد شيعه در اين خصوص را با طرح 4 سؤال جويا شده‌اند.

1-صحت وجود دختري با مشخصاتي که ارباب مقاتل در مورد کيفيت شهادت آن بزرگوار نقل کرده‌اند (درخرابه شام) چيست؟

2-صحت انتساب چنين دختري به امام حسين‌(ع) چگونه مي‌باشد؟

3-صحت انتساب حرم موجود در نزديک دمشق به دختري به نام حضرت رقيه‌(س) چگونه است؟

4-با توجه به موارد گفته شده و پاسخ‌هاي حضرت عالي انجام نذر و اداي آن داراي چه حکمي است؟

متن کامل نظرات اين دو مرجع تقليد تقديم مي‌گردد:

پاسخ آيت‌الله‌العظمي مکارم شيرازي

بسمه‌تعالي

شکي نيست که دختر کوچکي از امام حسين‌(ع) در شام از دنيا رفت و در آنجا دفن شد و حرم فعلي منسوب به همان دختر است، اما اين که نام آن دختر رقيه بوده يا نام ديگري داشته در بين دانشمندان اسلامي اختلاف نظر وجود دارد هر چند معروف اين است که نامش رقيه است.

هميشه موفق باشيد.

پاسخ آيت‌الله‌العظمي نوري همداني

بسمه‌تعالي

در کتاب‌هايي چون کامل بهائي و نفس‌المهموم و کتاب‌هاي معتبر ديگر دختر خردسالي که برخي نام او را رقيه ناميده‌اند و در شام به شهادت مي‌رسد، براي امام حسين‌(ع) ذکر کرده‌اند و اگر کسي براي آن حضرت نذر کند، بايد آن را ادا نمايد و مضجع موجود در دمشق متعلق به آن حضرت است.

پي نوشت :

[1] کامل بهائي، ج 2، ص 179

[2] اللهوف، سيد بن طاووس ص 140 و 141

[3] مقتل ابن مخنف، ص 131

[4] سرگذشت جانسوز حضرت رقيه (س) ص 9 به نقل از معالي السبطين، ج 2، ص 214

حوزه نيوز

دانشکده اصول الدين