صفحه نخست دانشکده علامه سيد مرتضي عسکري تأليفات
علامه عسکري(ره)
مقالات انتشارات پايان نامه ها کتابخانه ارتباط با ما
أين َ الرّجبيون ؟

مقدمه

رجب، هفتمين ماه سال قمري است که در اسلام به آن اهميت ويژه اي داده شده و در شمار ماه هاي پرفضيلت و يکي از چهارماه برخوردار از حرمت و قداست ويژه است. رجب، ماهي است که در آن بندگان و مؤمنان و ره پويان، خود را براي شرکت در مهماني بزرگ خداوند آماده مي کنند. ماهِ زدودن غبار تيرگي از روح و جان، ماهِ تمرين حضور و توجه بيشتر به معنويات، و ماه بندگي و فرمان بري و در نهايت سرآغاز اُنس و الفتي جانانه با پروردگار هستي بخش است.
سلام بر ماه رجب

سلام بر ماه رجب، ماه پيوند بندگان با معبود مهربان، ماه بارش باران مهر و محبت الهي، ماه رسيدن به سر منزل مقصود، و ماه اُنس شب زنده داران با محبوب و معبود بي همتا.

سلام بر هلال رجب که آمدنش مژده پايان اندوه است و بدر آن يادآور تولد ماه تمام، امامِ هُمام و حيدر کرّار و پايانش نويد رهايي بشر از جهل و ناداني، شکوفايي اخلاق انساني، بعثت آن بزرگ مردِ تاريخ براي هميشه زمان.

سلام بر بهار مناجات و بندگي. سلام بر نجواي شبانه اهالي رجب. سلام بر شب هاي رجب که پذيراي زاهدان است و سلام بر روزهايش که ميزبان عاشقان وصال الهي است و سلام بر لحظه لحظه رجب که شاهد ذکرِ ذاکران و راز و نياز و عبادت معتکفان است.

عقده دل وانما، ماه رجب مي رسد          هلهله کن عاکفا، ماه طرب مي رسد

اهالي رجب

اهالي رجب، مردان و زنان با ايماني هستند که آرزويي جز وصال يار ندارند و اشتياقي غير از ديدار در آن ها نيست. ذکرشان اللّه ، کارشان لِلّه و هدفشان قربة الي الله و کسب خشنودي پروردگار است. «رجبيون» قصدي جز رضوان الهي ندارند. بهشتِ آنان توجه محبوب است و دوزخشانْ حرمان ياد او. آن گاه که يارشان به اشک شوقي آن ها را مي نوازد، برايشان از آن چه در دنياست بهتر و گواراتر است

آفتاب رجب، گرمي بخش دل هاي اهالي آن است و مهتابش نوازش دهنده ديدگان نجواکنندگان و ستاره هاي آن، آيات تفکر و تأمل انديشمندان است.

مناسبت هاي رجب

ماه رجب، از ماه هاي بزرگي است که طلوع سه امام معصوم، امام علي عليه السلام ، امام محمد باقر عليه السلام و امام جواد عليه السلام را در آن شاهديم و شروع بزرگ ترين جنبش تاريخ بشري، يعني برانگيخته شدن پيام آور مهر و محبت، محمد مصطفي صلي الله عليه و آله براي هدايت و سعادت انسان ها، در آن اتفاق افتاده است. ياد و نام پيشوايان شهيد اين ماه، حضرت امام موسي کاظم عليه السلام و امام هادي عليه السلام و نيز پيام آور کربلا، زينب کبري عليهاالسلام گرمي بخش دل هاي مؤمنان است و نيمه رجب هم، پذيراي معتکفان کوي دوست خواهد بود و شاهدِ خلوتِ مشتاقان.

رجب در قرآن

خداوند در آيه 36 سوره توبه مي فرمايد: «به درستي که تعداد ماه ها نزد خداوند و در کتاب تکوين او از همان روزي که آسمان ها و زمين را آفريد، دوازده ماه است که چهار ماه آن، ماه حرام مي باشد» طبق بيان روايات، يکي از چهار ماه حرام، ماه رجب است که بر خلاف سه ماهِ ذي قعده، ذي حجّه و محرّم که به دنبال هم آمده اند، اين ماه به تنهايي و جداي از آن ها واقع شده است. منظور از حرام بودن چهار ماه، اين است که مردم در اين ماه ها، از جنگيدن با يکديگر دست بکشند و امنيت عمومي همه جا حکم فرما شود تا مردمان به زندگي خود و فراهم آوردن وسايل آسايش و سعادت خويش برسند و به عبادت و طاعت خود بپردازند.

فلسفه ماه هاي حرام

ماه رجب، يکي از چهار ماه حرام است که در آنْ از جنگ و خون ريزي نهي شده است. تحريم جنگ در اين چهار ماه، يکي از راه هاي پايان دادن به جنگ هاي طولاني و وسيله اي براي دعوت به صلح و آرامش بود؛ زيرا هنگامي که جنگ جويان چهار ماه از سال اسلحه را بر زمين گذاشته و صداي چکاچک شمشيرها خاموش گردد و مجالي براي تفکر و انديشه به وجود آيد، احتمال پايان يافتن جنگ بسيار زياد است. اسلام در هر سال براي پيروان خود يک آتش بس چهارماهه اعلام مي دارد که اين خود نشانه روح صلح طلبي اسلام است. البته اگر دشمن بخواهد از اين قانون اسلامي سوء استفاده کند و حريم ماه هاي حرام را بشکند، اجازه مقابله به مثل به مسلمانان داده شده است.

رجب در کلامِ پيشوايان

رجب، ماهي است که پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله در آن مأمور شد تا خوبي ها را تکميل کرده و انسانِ متحيرِ سرگردان را منزل بنماياند و آييني آورد که براي هميشه تاريخ، انسان ها را راهنما باشد. مبعوثِ رجب، درباره فضيلت هاي آن مي فرمايد: «رجب، ماهِ نزول رحمت الهي است و خداوند در اين ماه، رحمت خود را بر بندگان خويش فرو مي ريزد». و در کلام زيباي ديگر مي فرمايد: «در بهشت قصري است که غير از روزه داران ماه رجب؛ کسي وارد آن نمي شود». و بدين ترتيب، حضرت لزوم توجه بيش تر به اين ماه و تفاوت قائل شدن بين رجب و ساير ماه ها را متذکر مي شود و بر پيروان ايشان است که اين ماه را، چونان فرصتي طلايي غنيمت بشمارند و در حفظ حرمت و بهره مندي از آن کوشا باشند.

از امام صادق عليه السلام نقل شده که پيامبر گرامي اسلام صلي الله عليه و آله فرمودند: «رجب ماه استغفار امت من است، پس در اين ماه طلب آمرزش کنيد که خداوند آمرزنده و مهربان است. رجب را اصَبّ مي گويند؛ چون رحمت خداوند در اين ماه بر امت من بسيار ريخته مي شود. پس بسيار بگوييد: اَسْتَغْفِرُاللّه َ وَ اَسْئَلُه التَّوبَة؛ يعني از خداوند به خاطر کارهاي بدم پوزش مي طلبم و از او فرصت بازگشت مي خواهم.»

پيشواي هفتم، امام موسي کاظم عليه السلام نيز که خود در اين ماه به ديدار معبود شتافت، در خصوص ماه رجب به امتيازي که خداوند در اين ماه براي انسان ها براي روي آوردن به نيکي و پاک کردن سياهي ها داده، اشاره مي کند و مي فرمايد: «رجب، ماه بزرگي است که خداوند نيکي ها را در آن دو چندان پاداش مي دهد.»

شهيد مطهري و ماه رجب

استاد مرتضي مطهري، درباره خاطراتش از ماه رجب مي نويسد: «ما که بچه بوديم در منزل خود، انتظار آمدن ماه رجب را مي کشيديم و چند روز مانده به آمدن ماه، همه جا صحبت از اين ماه شريف بود. شب اول آن براي مشاهده هلال رجب، در مسجد جمع مي شديم». ايشان هم چنين درباره انتقال فرهنگ اهتمام به سنت هاي اسلامي چون احترام به ماه رجب، و استفاده از فرصت هاي آن، در پيامي انتقادي مي فرمايند: «اين ماه، ماه استغفار و ماه عبادت و روزه است و اين سنت ها در ميان ما، در حال فراموشي است. بچه هاي ما کم کم حتي نام ماه هاي قمري را هم از ياد مي برند و نمي توانند آن ها را ذکر کنند، ولي به هر حال تکليف (بيان سنت هاي اسلامي) از ما ساقط نمي شود.»

رجب، تمرين تزکيه

ماه رجب، ماه آمادگي براي حضور در مهماني خداوند است و برنامه هاي پيشنهادي اسلام در اين ماه، همه از نوعي تمرين و يافتن آمادگي حکايت دارند. تأکيد بزرگان ديني بر گرفتن روزه در اين ماه و ذکر پاداش هاي بسيار براي روزه داري در ماه رجب، براي تشويق مسلمانان براي کسب آمادگي بار يافتن به ضيافت الهي، مؤيد اين مطلب است. در روايتي از يکي از ياران امام صادق عليه السلام مي خوانيم: «در روزهاي پاياني ماه رجب، به محضر امام صادق عليه السلام مشرّف شدم. حضرت با ديدنِ من، فرمودند: آيا در اين ماه روزه گرفته اي، عرض کردم: خير. حضرت فرمود: آن قدر ثواب از دست داده اي که اندازه اش را جز خداوند نمي داند، همانا اين ماهي است که خداوند آن را بر ديگر ايام برتري داده و حرمت آن را بزرگ شمرده است و براي روزه داران آن، کرامت خويش را واجب کرده است»

برخي از اعمال مستحبي رجب

براي استفاده بيش تر از فضيلت هاي سرشار ماه رجب، برنامه هايي از سوي بزرگان و پيشوايان دين اسلام پيشنهاد شده که انجام آن ها در اين ماه، مورد توجه و سفارش آن حضرات بوده است. برنامه هايي مثل روزه گرفتن به هر ميزان که ممکن باشد؛ مداومت بر ذکر «لااله الا اللّه »؛ خواندن بعضي از دعاهاي مخصوص بعد از هر نماز؛ به جا آوردن عمره مفرده؛ زيارت حضرت رسول صلي الله عليه و آله ، اميرمؤمنان عليه السلام ، امام حسين عليه السلام و امام رضا عليه السلام و نيز شرکت در مراسم معنوي اعتکاف که مي تواند انسان را در جهت تقويت بنيه معنوي ياري رساند.

دعاي هر روز رجب

در ماه رجب، يکي از دعاهايي که بسيار مورد استفاده و توجه مؤمنان قرار مي گيرد، دعاي شريف «يا مَنْ اَرْجُوهُ لکلّ خَير» است. اين دعا را امام صادق عليه السلام به پيروان خود آموختند تا در ماه رجب در هر روز و شب و در پي هر نماز آن را زمزمه کنند.

________________________________________

منبع: مجله گلبرگ، شماره42، صفحه63(با دخل و تصرف)

دانشکده اصول الدين