صفحه نخست دانشکده علامه سيد مرتضي عسکري تأليفات
علامه عسکري(ره)
مقالات انتشارات پايان نامه ها کتابخانه ارتباط با ما
برترين بانوي جهان فاطمه زهرا(س)

نوشته: آيت الله مکارم شيرازي

ارزش انسانها مسلماً يکسان نيست، بعضي از مقرب ترين فرشتگان الهي برترند، و بعضي از درنده ترين حيوانات پائين تر، و آنچه به اين انسان ارزش مي دهد بر اساس معرفي قرآن و اسلام همان «علم و ايمان و تقوي و ملکات فاضله انساني» است.

با توجه به اين معيارها بانوي اسلام فاطمه زهرا(س) برترين زنان جهان - در لسان پيامبر(ص) - معرفي شده است.

در روايات فراواني که در منابع معروف اهل سنت آمده تصريح شده است که فاطمه زهرا(س) افضل زنان جهان بود، آن سخني است که پيغمبر اکرم (ص) آنرا به تعبيرات مختلف بيان فرموده است:

1. در يک جا مي فرمايد: "ان افضل نساء اهل الجنة خديجة بنت خويلد و فاطمة بن محمد(ص) و مريم بنت عمران و آسية بنت مزاحم": «برترين زنان بهشت خديجه دختر خويلد، و فاطمه دختر محمد(ص) و مريم دختر عمران، و آسيه دختر مزاحم (همسر فرعون) است».

2. در حديث ديگري مي خوانيم پيغمبر اکرم(ص) در بيماري وفاتش هنگامي که بيتابي فاطمه را مشاهده کرد، فرمود: "يا فاطمة الاترضين ان تکوني سيدة نساء العالمين، و سيدة نساء هذه الامة، و سيدة نساء المؤمنين؟": «اي فاطمه! آيا راضي نيستي که تو برترين بانوي زنان جهان، و بانوي زنان اين امت، و بانوي زنان با ايمان باشي؟»

در اينجا افضليت براي فاطمه(ع) به صورتي مطلق ذکر شده و نام هيچکس در کنار او مطرح نگرديده است.

3. در حديث ديگري نيز از همان حضرت(ص) اين معني به صورت مطلق آمده است، در آن هنگام که فاطمه بيمار شده بود و پيامبر(ص) اين سخن را به جمعي از اصحاب گفت، آن ها پيشنهاد کردند که از بانوي اسلام(ع) عيادت کنند.

پيامبر برخاست و با جمعي از ياران به سوي خانه فاطمه(ع) آمد، نخست از بيرون خانه صدا زد که دخترم خودت را بپوشان، چون جمعي از ياران به عيادت تو مي آيند، و از آنجا لباس دخترش فاطمه(ع) کافي نبود عباي خود را از پشت در به او داد!

پيامبر(ص) و ياران وارد شدند، و بعد از عيادت از خانه بيرون آمدند و رو به يکديگر کرده و از بيماري فاطمه(ع) اظهار تأسف مي کردند، پيغمبر اکرم(ص) رو به آن ها کرد و فرمود: "اما انّها سيدة النساء يوم القيامة" «بدانيد او بانوي تمام زنان در قيامت است».

4. در تعبير ديگري که در «صحيح بخاري» - معروفترين منبع حديث اهل سنت - آمده از قول «عايشه» مي خوانيم: روزي «فاطمه(س)» نزد پيامبر(ص) آمد، راه رفتنش درست مانند راه رفتن او بود، پيغمبر اکرم(ص) فرمود: خوش آمدي دخترم! سپس او را طرف راست و يا چپ خود نشاند، بعد رازي در گوش او گفت، و به دنبال آن فاطمه گريان شد.

من (عايشه) گفتم چرا گريه مي کني؟ بار ديگر پيامبر(ص) راز ديگري به او گفت، فاطمه(س) خندان شد.

گفتم: من تا امروز شادي که اينچنين با غم نزديک باشد نديده بودم، و از علت آن سؤال کردم.

فاطمه(س) گفت: من سرّ رسول خدا را فاش نمي کنم، و اين مطلب ادامه داشت تا پيامبر(ص) از دنيا رفت، آنگاه سؤال کردم، گفت: مرتبه اول پيامبر(ص) به من فرمود جبرئيل هر سال يک بار قرآن را بر من عرضه مي داشت، امسال دو بار عرضه داشت، و من فکر مي کنم فقط به اين دليل است که اجل من نزديک شده، و تو اولين کسي خواهي بود که به من ملحق مي شوي من هنگامي که اين سخن را شنيدم گريه کردم.

سپس فرمود: "ام ترضين ان تکوني سيدة نساء اهل الجنة و نساء المؤمنين؟!": «آيا تو راضي نمي شوي که بانوي زنان اهل بهشت يا زنان با ايمان باشي؟» هنگامي که اين سخن را شنيدم شاد و خندان شدم.

از بررسي مجموع اين احاديث به خوبي روشن مي شود که اگر در يکجا فاطمه(س) يکي از چهار زن بزرگ جهان معرفي شده، هيچ منافاتي با اين معني ندارد که او از ميان آن چهار زن برترين آن ها است.

شاهد اين سخن علاوه بر آنچه از لابلاي احاديث گذشته استفاده مي شد حديث زير است:

5. در کتاب «ذخائر العقبي» از ابن عباس از پيغمبر اکرم(ص) چنين نقل شده است: "اربع نسوة سيدات سادات عالمهن: مريم بنت عمران و آسية بنت مزاحم و خديجة بنت خويلد و فاطمة بنت محمد(ص) و افضلهن عالما فاطمة(ع)".

«چهار زن بانوي بانوان جهان خود بودند: مريم دختر عمران و آسيه دختر مزاحم و خديجه دختر خويلد، و فاطمه دختر محمد(ص) و از همه آن ها برتر فاطمه (س) بود».

تعبير به «افضليت» مسايل زيادي را در بردارد، و بيانگر مقام علمي و تقوي و ايثار و فداکاري و ساير ملکات فاضله است.

قرآن صريحاً مي گويد: مريم با فرشتگان سخن مي گفت و آن ها نيز با او سخن مي گفتند (آل عمران: 42 و 43 و آيات آغازين سوره مريم).

و نيز مي گويد: براي مريم غذاي بهشتي در کنار محرابش حاضر مي شد (آل عمران آيه 37).

و نيز مي گويد: مريم «صديقه» بود (مائده: 75).

و مقامات ديگري براي او، و زنان بزرگي مانند آسيه بيان مي کند، پيغمبر اکرم(ص) نيز مقامات بزرگي براي خديجه بيان فرموده.

روايات فوق يعني روايات افضليت فاطمه(س) همه ي اين افتخارات و افزون بر آن را براي بانوي اسلام فاطمه زهرا(س) اثبات مي کند.

1. اين حديث را در مستدرک الصحيحين ج 2 ص 497 آورده و سپس تصريح مي کند که اسناد اين حديث صحيح است.

2. اين حديث نيز در همان کتاب ج 3 ص 156 نقل شده و باز تصريح مي کند که سند آن صحيح است.

3. حلية الاوليا، جلد 2، صفحه 142.

4. صحيح بخاري، کتاب بدء الخلق.

5. ذخائر العقبي، صفحه 44؛ سيوطي نيز در «المنثور» اين حديث را ذيل آيه "و اذ قالت - الملائکه يا مريم..." (آل عمران آيه 42) آورده است.

منبع: پايگاه حوزه

دانشکده اصول الدين