صفحه نخست دانشکده علامه سيد مرتضي عسکري تأليفات
علامه عسکري(ره)
مقالات انتشارات پايان نامه ها کتابخانه ارتباط با ما
رهنمودهاي قرآني موفقيت اقتصادي

قرآن کريم به ما توصيه مي‌کند که اگر مي‌خواهيد به موفقيت اقتصادي برسيد اين موفقيت ممکن است براي شما خطرهاي زيادي را در بر داشته باشد لذا در کنار موفقيت اقتصادي حتماً بايد به فکر موفقيت معنوي و به تعبير ديگر رشد معنوي خود نيز باشيد تا در سايه رشد معنوي بتوانيد هر چه بيشتر از موفقيت اقتصادي خود بهره ببريد. اما براي کساني که آرزو دارند يک انسان ثروتمند باشند و از اين ثروت خود در زندگي لذت ببرند و ثروت و پول بتواند وسيله اي باشد براي اينکه آنها را به آرامش برساند، قرآن کريم توصيه‌هاي جالب و خواندني دارد. چرا که بعضي از ثروتمندان هيچ لذتي از پول و ثروت خود نمي‌برند و طبق گفته‌هاي خودشان از وقتي به عنوان يک فرد ثروتمند در جامعه شناخته شدند لحظه اي آرامش را درک نکرده‌اند و استرس و اضطراب و فکر‌هاي مختلف تمام زندگي آنها را در بر گفته است . موفقيت اقتصادي از نظر قرآن عوامل مهمي دارد که با عملي کردن اين عوامل در زندگي مي‌توانيد به اين موفقيت دست پيدا کنيد.

1) کليد بسط و قبض

اين قانون که در قرآن کريم چندين بار تکرار شده است مي‌گويد خداوند متعال روزي افراد را به خاطر مصلحت‌ها و مفسده‌هايي که مي‌داند تعيين مي‌کند و براي هر کسي مقداري از ثروت را معين مي‌کند تا افراد را به اين وسيله امتحان و آزمايش کند:

أَوَ لَمْ يعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يشاءُ وَ يقْدِرُ إِنَّ في ذلِکَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يؤْمِنُونَ

آيا ندانسته‌اند که خداست که روزي را براي هر کس که بخواهد، گشاده يا تنگ مي‌گرداند؟ قطعاً در اين [اندازه‌گيري] براي مردمي که ايمان دارند نشانه‌هايي [از حکمت] است.( الزمر:52)

قانون برکت مي‌گويد: شما ممکن است ثروتمندترين فرد جامعه نباشي اما داشته‌ها و ثروت اندک تو مي‌تواند با داشته‌هاي افراد ثروتمند برابري کند چرا که تو با داشته‌هاي خود احساس آرامش و نشاط مي‌کني اما آنها لحظه‌اي آرامش را درک نمي‌کنند اما اين بدان معنا نيست که دست از تلاش و کوشش برداريم چنانچه در کليد چهارم توضيح مي‌دهيم .

2) کليد برکت در زندگي

براي اينکه بتوانيد از زندگي خود حداکثر رضايتمندي را داشته باشيد، اين قانون طلايي را در زندگي خود عملي کنيد؛ چرا که در جامعه‌اي که زندگي مي‌کنيم بعضي از افراد که درآمد خوبي دارند و در ظاهر زندگي رو به راهي دارند وقتي صحبت‌هاي آنها را گوش مي‌کني فکر مي‌کنيد جزء طبقه فقير جامعه هستند اين قدر از وضع اقتصادي زندگي خود ناله و شکايت مي‌کنند که ناخودآگاه به فکرت مي‌رسد که اگر بتواني مقداري به آنها کمک کني .

آيات الهي در اين زمينه بيانگر اين موضوع هستند که:

وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُري آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ

و اگر مردم شهرها ايمان آورده و به تقوا گراييده بودند، قطعاً برکاتي از آسمان و زمين برايشان مي‌گشوديم.(الأعراف: 96)

قانون برکت مي‌گويد: شما ممکن است ثروتمندترين فرد جامعه نباشي اما داشته‌ها و ثروت اندک تو مي‌تواند با داشته‌هاي افراد ثروتمند برابري کند چرا که تو با داشته‌هاي خود احساس آرامش و نشاط مي‌کني اما آنها لحظه‌اي آرامش را درک نمي‌کنند.

3) کليد هدف

براي ثروتمند شدن بايد تصميم بگيريد که دقيقاً چه مي‌خواهيد. چون يکي از بزرگ‌ترين عواملي که خداوند به بعضي از افراد اجازه ثروتمند شدن را نمي‌دهد اين است که ممکن است فرد کاملاً تغيير کند و با ثروت خود در جامعه به افراد ديگر ظلم و ستم کند.

وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَ لکِنْ ينَزِّلُ بِقدرٍ ما يشاءُ إِنَّهُ بِعِبادِهِ خَبيرٌ بَصيرٌ

و اگر خدا روزي را بر بندگانش فراخ گرداند، مسلّماً در زمين سر به عصيان برمي‌دارند، ليکن آنچه را بخواهد به اندازه‌اي [که مصلحت است] فرو مي‌فرستد. به راستي که او به [حال] بندگانش آگاهِ بيناست. (الشوري: 27)

4)کليد تلاش

در کنار قانون هدف نبايد قانون تلاش را نيز ناديده گرفت چرا که علاوه بر خواست خداوند گاهي کمي ثروت به خاطر تن پروري و تنبلي انسان است، آنچنان که بايد و شايد از سرمايه‌هاي وجودي خود در دوران جواني و يا غير آن استفاده نکردند و بعد از مدتي که هيچ اثري از ثروت در زندگي خود نديدند لب به شکايت باز مي‌کنند و همه عالم و آدم را مقصر مي‌دانند .

خداوند متعال در مورد قانون تلاش در آيات متعددي نقش تلاش و کوشش را در به‌دست آوردن ثروت اين گونه به تصوير مي‌کشد:

الف: وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَکُمُ اللَّيلَ وَ النَّهارَ لِتَسْکُنُوا فيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

و از رحمت او آنکه براي شما شب و روز را پديد آورد تا در آن يک، بياساييد و در اين يک به طلب روزي برخيزيد، باشد که سپاس گوييد.( القصص:73)

ب: وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ يرْسِلَ الرِّياحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِيذيقَکُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِي الْفُلْکُ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

و از نشانه‌هاي او اين است که بادهاي بشارت آور را مي‌فرستد، تا بخشي از رحمتش را به شما بچشاند و تا کشتي به فرمانش روان گردد، و تا از فضل او [روزي] بجوييد، و اميد که سپاسگزاري کنيد. (الروم:46)

همان‌طور که مشاهده مي‌کنيد قرار دادن شب و روز براي اينکه انسان در سايه شب آرامش بگيرد و در طول روز به تلاش براي کسب روزي حلال مشغول شود به خوبي مي‌تواند قانون تلاش را براي ما بيان کند و يا در آيه دوم فرستادن بادها و به حرکت آمدن کشتي‌ها همه وسيله‌هايي هستند تا ما بتوانيم با تلاش و کوشش به دنبال کسب ثروت باشيم .

5) کليد بخشش

لَن تَنَالُواْ الْبِرَّ حَتَّي تُنفِقُواْ مِمَّا تُحِبُّونَ وَ مَا تُنفِقُواْ مِن شَيءٍ فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَلِيمٌ

هرگز به نيکي (کامل) نمي‌رسيد تا از آنچه خود دوست داريد انفاق نماييد و هر چه انفاق نماييد حتماً خداوند بدان داناست. (92 آل عمران)

قانون بخشش بيان مي‌کند که اگر شما نتوانيد از بهترين‌ها در زندگي بگذريد نمي‌توانيد به موفقيت اقتصادي دست پيدا کنيد. هر چه توان بخشش شما بيشتر باشد شما به کاميابي بيشتري دست پيدا مي‌کنيد هر کجا که مي‌رويد، سعي کنيد چيزهايي را به اشخاص بدهيد که مي‌تواند يک هديه يا حتي يک تحسين باشد. براي چيزهايي که در زندگي‌تان دريافت کرده‌ايد، ممنون و سپاسگزار باشيد و تلاش کنيد چرخه دادن و گرفتن را حفظ کنيد. به بياني ديگر اين قانون مي‌گويد: با رها کردن وابستگي و تعلقاتتان مي‌توانيد به چيزهايي که مي‌خواهيد دست يابيد. نبايد از آرزوها و خواسته‌هايتان دست بکشيد ولي بايد از وابستگي‌هايي که در نتيجه آنها به وجود مي‌آيد، رها شويد. وابستگي‌ها اغلب اوقات باعث ترس و تزلزل هستند و در نتيجه مانع از رسيدن شما به موفقيت اقتصادي مي‌شود .

6) کليد معنويت

در آيات و روايات ما براي موفقيت در حوزه اقتصاد و ثروتمند شدن معنويت نقش بسيار مهمي دارد، چرا که در بسياري از آيات و روايات ما توسعه اقتصادي و ثروتمند شدن افراد وابستگي تنگاتنگي با معنويت دارد.

عواملي مانند ايمان و تقوا که يکي از بزرگ‌ترين عوامل در اين حوزه بيان شده است:

وَ مَن يتَّقِ اللَّهَ يجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا وَ يرْزُقْهُ مِنْ حَيثُ لَا يحْتَسِبُ وَ مَن يتَوَکَّلْ عَلَي اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ

و کسي که از خدا پروا کند براي او راه خروجي (از مشکلات) قرار مي‌دهد و او را از راهي که گمان نمي‌برد روزي مي‌دهد و کسي که بر خدا توکل نمايد او برايش کافي است.(طلاق 2و3)

منبع : روزنامه رسالت 15/10/1390

دانشکده اصول الدين