صفحه نخست دانشکده علامه سيد مرتضي عسکري تأليفات
علامه عسکري(ره)
مقالات انتشارات پايان نامه ها کتابخانه ارتباط با ما
چگونه برنامه ريزي درسي داشته باشيم

برنامه ريزي درسي

چگونه برنامه ريزي درسي داشته باشيم ؟ انتخاب مسير ورسيدن به هدف مورد نظر ما ،بسيار با اهميت است؛چرا که هم مي توانيم مسير پر پيچ خم وانحرافي را انتخاب کنيم و هم بهترين مسير را؛واين بستگي به ميزان علاقه ما به آن هدف و خواسته مان دارد پس يک برنامه ريزي درسي موفق مي تواند به ما در پيمودن اين مسير کمک نمايد

براي يک برنامه مشخص هميشه سوالات زير برايمان پيش مي آيد :

- از کجا شروع کنم؟

- چگونه برنامه ريزي کنم؟

- از کجا بايد شروع کنم؟

- چقدر وقت دارم؟

اين روزها افکار خيلي ها درگير چگونگي طراحي برنامه ريزي درسي شده است ؛ اما دوستان خوبم! نوشتن يک برنامه درسي منسجم و خوب، آن قدرها هم که تصور مي کنيد،سخت نيست؛فقط کمي دقت ميخواهد

- برنامه ريزي درسي چيست ؟

- چرا براي مطالعه به برنامه ريزي نيازمنديم؟

- يک برنامه ريزي خوب چه خصوصياتي بايد داشته باشد؟

- چگونه مي توانيم يک برنامه ريزي خوب را طراحي کنيم؟

وقتي ما در زندگي هدفي داريم و مي خواهيم براي رسيدن به آن هدف،کاري انجام دهيم،ناگزيريم که مسيري را طي کنيم

وقت ، کالايي گرانبهاست که چون از دست رود، قابل برگشت نيست.استفادۀ موثر از وقت در تمام مراحل زندگي از جمله تحصيل، عامل سرنوشت ساز در موفقيت افراد است.آيا تا به حال فکر کرده ايد که چگونه از وقت خود استفاده مي کنيد؟ آيا براي انجام کارهايتان از جمله مطالعه و درس خواندن برنامه ريزي داريد؟چند ساعت در روز مطالعه مي کنيد؟ اتلاف وقت شما در چه مواقعي بوده است؟ چه مقدار از اوقات خود را به طور بهينه به مطالعۀ دروس خود مي پردازيد؟ موفقيت و شکست در دانشگاه ، تابعي از نحوۀ استفاده از وقت است.در صورتي که از وقت خود به طور سنجيده، منطقي و هوشمندانه استفاده کنيد، موفق خواهيد شد؛ در غير اين صورت ممکن است در انجام وظايف خود با شکست مواجه شويد.به اين دليل است که هر دانشجو بايد مهارت لازم را براي کنترل، برنامه ريزي و مديريت زمان دارا باشد( خصوصا مديران آينده ).همۀ ما ادعا مي کنيم که براي اجراي کارهايمان وقت کافي نداريم، حقيقت اين است که همۀ ما 24 ساعت وقت در يک شبانه روز داريم و بر اساس عادت ، آن را سپري مي کنيم و کمتر به نحوۀ گذراندن آن توجه داريم.شايد با خود بيانديشيد که ما هميشه اين گونه عمل کرده و عادت کرده ايم و نمي توانيم تغيير رويه دهيم.اما بهتر است به جاي تاکيد بر عادات بد خودمان ، آنچه را که موجب اتلاف وقتمان شده ، شناسايي و حذف کنيم و عادات خوبي را که سبب ذخيره و استفادۀ بهينه از وقت ميشود را تشخيص داده و جايگزين کنيم.

انتخاب مسير ورسيدن به هدف مورد نظر ما ،بسيار با اهميت است؛چرا که هم مي توانيم مسير پر پيچ خم وانحرافي را انتخاب کنيم و هم بهترين مسير را؛واين بستگي به ميزان علاقه ما به آن هدف و خواسته مان دارد

بعضي مي پندارند که برنامه ريزي زندگي آنها را محدود مي کند و لذت و شادي را از آنها مي گيرد؛ در صورتي که تنظيم وقت و زمان ، به ما اين امکان را مي دهد که براي آنچه که به عنوان هدف برگزيده ايم ، برنامه بريزيم و اين گونه از زندگي خود بهره بگيريم.

در مورد برنامه ريزي ، شايد ديگران بتوانند به ما کمک کنند، اما بايد اين را در نظر داشته باشيم که نقش اصلي ما هستيم ، چرا که هيچ کس مانند ما دلسوز و نگران سرنوشتمان نيست و از جزئيات کارمان آگاه نيست.

پس برنامه ريز اصلي خودت هستي. فرصت را از دست نده و حرکت خود را منظم و با برنامه و از همين حالا شروع کن.

چگونه برنامه ريزي کنيم؟

اگر هدف ما کمرنگ باشد،شدت و ضعف مسير براي ما کم اهميت است و انگيزه اي براي رسيدن ما را مشتاق نمي کند؛اما اگر هدف ما بسيار ارزشمند باشد،راه دوم را انتخاب مي کنيم و براي رسيدن به آن از هيچ تلاش وکوششي دست بر نمي داريم و ميدانيم که براي رسيدن به آن،سختي هايي رانيز بايد متحمل شويم ؛بنابراين، شور وشوق رسيدن به هدف، انگيزه تلاش کردن را در ما زياد مي کند

انتخاب مسير ،همان برنامه ريزي درست ومطلوب است؛يعني اگر ما هدف مشخص و معيني داشته باشيم و آن هدف براي ما بسيار ارزشمند باشد،شور وشوق رسيدن به آن ،اين انگيزه را در ما ايجاد مي کند که چگونه براي پيمودن به بهترين نحو برنامه ريزي کنيم تا بهترين نتيجه را در راه رسيدن به هدفمان بگيريم؛بنابراين،«برنامه ريزي تنظيم راههاي هدفمند براي رسيدن به هدف است»

بدون هدف، برنامه ررزي معنايي ندارد ؛همانگونه که بدون انگيزه،هدف نيز معنايي ندارد؛پس براي رسيدن به هدف ،ابتدا بايد اهداف جزئي تر را طي کرد؛مثل پلکان يک پله که براي رسيدن به آخرين پله بايد ابتدا از اولين پله شروع کرد

«طبق تحقيقات انجام شده ،يکي از ويژگي هاي بارز انسان ،قدرت تفکر وانديشه است0انسان در طول زندگي خود ،هرگز از تفکر و انديشه جدا نبوده است وبا تفکر صحيح توانسته است به حل مسائل ومشکلات خود بپردازد و به رشد و تعالي نائل آيد»؛بنابراين، در طراحي برنامه درسي مي تواند با استفاده ازتفکر صحيح ،مسير رسيدن به هدف خود را اانتخاب کند

در برنامه ريزي درسي مي تواند به ردو صورت عمل کرد؛يا طراحي واستفاده از برنامه اي که هدفمند ،سازمان يافته ودقيق است که به شيوه منظم قابل اجراست و بر اساس زمانهاي مشخص تنظيم واجرامي شود ،ويا براساس ذهنيت افراد شکل مي گيرد و فرد با توجه به توانايي اش ،بدون در نظر گرفتن زمان مشخص شروع به مطالعه مي کند و بر اساس نياز خود ،به کارهاي تفريحي و استراحت مي پردازد ؛در هر صورت اين به خود شما بستگي دارد هر شيوه اي را که با روحيه شما سازگار است ،برگزيده تا با اجراي آن ،بهترين وبيشترين نتيجه را به دست آوريد و به هدف خود دست يابيد

در اينجا هدف ما اجراي نوع اول است

آنچه در طراحي برنامه ريزي درسي مؤثر است:

نکاتي که در طراحي برنامه درسي خوب موثر است ، به شرح زير است:

بررسي کتابهاي درسي:

در انتخاب محتواي کتابهاي درسي بايد درباره مطالبي که در برنامه گنجانده مي شود،تصميم بگيريد. ابتدا همه کتابهايي را که بايد مطالعه شود ، گردآوري کنيد و درباره حجم انها ، سخت و آسان بودن آنها و مدت زماني که به هر فصل و بخش اختصاص مي يابد ، نظر دهيد و تعيين کنيد که به هر کدام در طول روز ، هفته و ماه، مي بايست چه مدت زماني براي مطالعه اختصاص داده شود . توجه داشته باشيد که در تنظيم وقت نبايد فقط به کتابهايي که علاقه منديد، اهميت دهيد ؛ در اين گونه موارد ، منطقي فکر کنيد و براي کتابهايي که محتواي آنها سخت تر است،زمان بيشتري را براي مطالعه در نظر بگيريد .

از کجا شروع کنيم:

براي جلوگيري از سردرگمي بايد بدانيم که از کجا بايد شروع کنيم ؛ يعني وقتي کتابهاي مورد نظر خود را سبک و سنگين کرديم و مدت زمان لازم را براي مطالعه را به آنان اختصاص داديم،مي بايست تعيين کنيم که ابتدا از چه کتابهايي شروع کنيم. بعضي از افراد از کتابهاي سخت شروع مي کنند تا به کتابهاي آسان برسند. بعضي ديگر از کتابهاي آسان به مشکل شروع مي کنند و بعضي ديگر ترجبح ميدهند که کتابهاي آسان و مشکل را با هم بخوانند؛ در هر صورت ، اينکه يک کتاب را تا آخر مي خوانيد و بعد سراغ کتاب ديکري مي رويد و يا برنامه روزانه شما متنوع است و فصلهاي از چند کتاب را براي مطالعه روزانه خود انتخاب مي کنيد، يک مسئله شخصي است و بستگي به عادت مطالعه شما دارد. آنچه در اينجا اهميت دارد ، اين است که سعي کنيد درسهاي مشکل را به ساعتهايي که احساس مي کنيد بهتر مي توانيد بخوانيد و بازدهي بيشتري داريد، اختصاص دهيد و درسهاي آسانتر را به روزهاي ديگر موکول کنيد؛ همچنين ترتيب کتابهايي که براي مطالعه انتخاب مي کنيد، مي بايست به گونه اي باشد که در حين مطالعه و يادآوري مطالب در انها تداخل ايجاد نشود.

جايگاه هر درس را مشخص کنيد و تعيين کنيد که ابتدا چه تکاليفي را انجام دهيد، بهتر است و چه تکاليفي را با تاخير انجام دهيد، برايتان مشکلي پيش نمي آيد.

انعطاف پذيري

برنامه درسي را طوري طراحي کنيد که امکان تغيير در آن باشد تا هنگام اجراي آن اگر احساس کرديد که برنامه خيلي راحت و آسان و يا خيلي سخت و فشرده است، بتوانيد نواقص آنرا برطرف کنيد و با نظارت و بازنگري به ساماندهي مجدد آن بپردازيد؛ چرا که انرژي شما در برنامه ريزي سخت و فشرده بزودي هدر مي رود و توان ادامه برنامه را نخواهيد داشت و در برنامه ريزي راحت و آسان، مدت زماني را که بايد به مطالعه مي پرداختيد، هدر مي دهيد و در واقع حداکثر استفاده را از حداقل زمان نمي کنيد و ممکن است که براي ادامه مطالعه، وقت کم بياوريد؛ بنابراين ، برنامه را به گونه اي طراحي کنيد که امکان تغيرات لازم در آن امکان پذير باشد.

- ابتدا لازم است از زماني که از خواب بر مي خيزيد تا زماني که مجددا به رختخواب مي رويد، تمام فعاليت هاي اصلي خود را همراه با زماني که صرف هر يک از فعاليت ها مي شود يادداشت کنيد.حال در مي يابيد که چه مدت را صرف مطالعه کرده ايد؟ چه مقدار اتلاف وقت داشته ايد؟ به ضعف خود پي مي بريد و اين باعث مي شود که روزهاي بعد، بهتر عمل کنيد و ضعفي که داشته ايد را جبران نماييد.

- براي هر تغيير و حرکتي، ابتدا شناخت ضروري است.در اين مرحله شما به اين شناخت رسيده ايد که نقاط قوت و ضعف را در برنامه بدست آوريد.حال با توجه به آن برنامۀ خود را تنظيم مي کنيد.

- نيازهاي شخصي خود را در نظر بگيريد ( استراحت، استحمام ، نماز ، غذا ، شستشو و ...)

- اوقات حداکثر و حداقل کارايي خود را بشناسيد.افراد با هم متفاوتند و در ساعاتي بيشترين انرژي و در زماني ديگر کمترين انرژي را براي يادگيري دارند.

- براي هر ساعت مطالعه، حدودا ده دقيقه استراحت در نظر بگيريد.اين استراحت باعث مي شود که شما با انرژي بيشتري درس بخوانيد.

- در طول استراحت فيلم نبينيد و کار فکري انجام ندهيد.به سلول هاي مغز استراحت داده و به کارهايي از قبيل خوردن ميوه ،ورزش، تن آرامي و ... بپردازيد.

- درس هايي با موضوع هاي مشابه را پشت سر هم قرار ندهيد.زيرا يادگيري آنها به طور پياپي موجب تداخل مي شود و خستگي ذهني ايجاد مي کند.

- در برنامه ريزي خود ، درسي را که همان روز فرا گرفته ايد + دروسي که روز بعد کلاسش را داريد بگنجانيد.

- سر ساعت معين شروع کنيد، مثلا اگر قرار است ساعت 9 شروع کنيد ، نگذاريد به ساعت 9:30 بکشد.وقتي کاري را سر ساعت تنظيم شده انجام دهيد، ذهن شما کم کم شرطي مي شود و به راحتي تمرکز حواس پيدا مي کنيد.

- کارهاي مزاحم مانند نگاه کردن به تلويزيون ، صحبت کردن با ديگران، مکالمۀ تلفني غير ضروري و طولاني را در اوقات مطالعه ترک کنيد.

- خواندن را فورا شروع کنيد.بهانه تراشي نکنيد و کارهاي عقب افتادۀ خودتان را در اوقات مطالعه انجام ندهيد.

- برنامه بايد انعطاف داشته باشد.ساعت هاي اضافي را در برنامه قرار دهيد که اگر برنامۀ پيش بيني نشده رخ داد بتوانيد فرصتي را براي جبران وقت تلف شده در نظر بگيريد.

- برنامۀ خود را هفتگي تنظيم کنيد تا در طول هفته به راحتي بتوانيد آن را اجرا کنيد.

- زمان خواب خود را تنظيم کنيد تا خواب زياد موجب اتلاف وقت شما نشود.

- با ارادۀ تمام، برنامۀ درسي خود را اجرا کنيد.

- وقتي در طول هفته ، در اجراي برنامۀ خود موفق بوديد ، به خود پاداش دهيد.

منبع : وبلاگ مشاوره

تهيه و تنظيم : هميشه آنلاين

دانشکده اصول الدين